Connect with us

Европа

Ликот на Свети Наум се појавил на икона од 18 век на југот во Унгарија – го насликале Македовласите во унгарското царство (Фото)

Published

on

Марта Наѓ, византолог и професорка на универзитетот „Дебрецин“

Професорката Марта Наѓ зборува по повод шестиот меѓународен филмски фестивал „Богородичен покров“, поддржан од Вишеградскиот фонд, кој се одржа неодамна кај нас. Тоа што посебно импресионира во работата на Наѓ, византолог и професорка на универзитетот „Дебрецин“ во Унгарија, е нејзината мисија. Преку нејзините истражувања на историските артефакти, таа им помага на етничките малцинства во Унгарија да си го зачуваат идентитетот. Забележлив е и нејзиниот придонес за македонскиот народ преку научноистражувачката работа посветена на Св. Наум и неговиот култ во Унгарија, кој е прв и единствен труд од ваков вид во светот.

Како се случи да почнете да истражувате за Свети Наум?
– Се сретнав со ликот на Св. Наум пред повеќе од 25 години, кога правев истражувања во Српската православна црква, лоцирана на југот на Унгарија во Ходмезовашархели. Светецот од Охрид се појави на голема хагиографска икона од крајот на 18 век. Насликан е во полна големина, а во заднината се настани од неговиот живот, лекувања, чуда што ги направил. Сликарот на иконата бил од Москополе (денес Воскопој, Албанија), бил член на тајфа што сликала икони и фрески во Унгарското Царство. Се вљубив во таа икона на Св. Наум. Од тоа време ги собирав неговите цртежи и го студирав неговиот живот. Во 2012 издадов книга со наслов „Култот на Св. Наум од Охрид во Унгарија, како манифестација на сочувувањето на етнички идентитет“. Претходно приредив изложба со сто предмети посветени на 1.100-годишнината од упокојувањето на Св. Наум: икони, резби, текстил, релјефи, емајли. Во септември лани приредив уште една изложба со наслов „Св. Наум од Охрид во унгарската современа уметност“.

Кои се најстарите портрети на Св. Наум и каде може да се најдат во Унгарија?
– Во средновековието култот на Св. Наум процветал во неговиот манастир и околу него. Во 18 век, тој култ бил пренесен во Унгарското Кралство од Ароманите, или како што се нарекувале во унгарските архиви, „Македовласи“. Тоа е етничка група што потекнува од домородните народи на Балканот, Тракијците и Илирите, од една страна, и римските освојувачи од друга. Македовласите донеле со себе во Унгарското Царство икони што го претставувале Св. Наум како најпознат светец во нивната татковина. Сликари, најчесто од македовлашко потекло, биле назначени да го насликаат светецот од Охрид. Тоа бил зографот Митрофан, автор на големата хагиографска икона. На една од граничните сцени од таа икона се јавува Св. Наум како монах заедно со Св. Антониј. Таа икона била насликана во раниот 18 век за црквата „Ракеве“. Тоа е најстарата икона што го претставува охридскиот светец во Унгарија. Во текот на целиот 18 век и на почетокот на 19 век, се правеле икони, фрески, резби и цртежи со неговата претстава.

Како култот на Св. Наум придонесува за зачувувањето на етничкиот идентитет на Македонците во Унгарија?
– Православните емигранти сместени во Унгарското Царство во текот на вековите се асимилирале во мнозинското општество. Денес во Унгарија живеат Срби, Романци, Грци, Бугари и унгарски православни луѓе како православни етнички малцинства. Во скорешната територија во Унгарија тие имаат 63 цркви и 11 капели што функционираат. Како дел од литургијата во Кондакот и Тропарот посветени на Св. Наум, православните верници го чествуваат во неговиот летен ден. Можеме да кажеме дека култот на Св. Наум во денешна Унгарија придонесува за зачувувањето на православната вера воопшто.

Од кои делови и кога Македонците имигрирале во Унгарија?
– Македовласите дошле во Унгарското Кралство главно во текот на 18 век откако нивниот најважен град Москополе бил разурнат од османлиските сили во 1788 г. Доаѓале и по воден пат, по Дунав, и по копно. Во Трансилванија се појавиле два века порано, во 16 век, формирале колонии во градови на раскрсници, централни на транзитни линии, како Токај, Мишколц, Ѓонѓос, Кешкемет Ујвидек (денес Нови Сад). Нивната миграција била од толку голем опсег што градскиот совет на Дебрецин ја изразил следнава поплака во еден од своите предлози: „Во рамките на краток период, ќе мора да се бара Унгарија во рамките на Унгарија, и нашата слатка татковина ќе воздивнува чудејќи се како се претворила од Унгарија во Македонија“.

Кои се најважни иконографски претстави во историјата?
– Во делата, Св. Наум бил насликан и во источен (икони, фрески) и во западен (резба, слики во масло) католички стил. Вкупно 42 претстави му биле посветени на светецот од Охрид. Во 1726, Власите од Мишколц воспоставиле капела во чест на Св. Наум и може да се претпостави дека Македовласите што живееле во Ѓонѓос исто си ја посветиле црквата на Св. Наум. Најголем број од претставите за Св. Наум се зачувани во овие цркви. Но и други православни цркви зачувале негови претстави, како Ходмезоваршахели и Пешта. Денес најголем број од иконите на Св. Наум се изложени во православните музеи во Сентандреј, Кечкемет, Мишколц. Фрески што го претставуваат Св. Наум може да се видат во црквите во Ракева и во Шекесфехервар. Две резби од 1743 г. од Христофор Жефар(ович), нашироко познат мајстор од периодот и регионот, се многу над делата од периодот и се полни со содржина и со висок квалитет. На нив може да се види и македонскиот пејзаж, градот Москополе, езерото во Охрид, манастирот основан од Св. Наум и населбите (Пештани, Заум, Подградец) што го опкружуваат манастирот. Резбарот ги засилува врските на Македовласите кон нивната не сакајќи заборавена татковина и помага во зачувувањето на нивниот етнички и религиозен интегритет. Резбите на Жефар одиграле особено значајна улога во култот на Св. Наум. Пред да се појават тие, култот на Наум бил ограничен на околината на охридскиот манастир. Резбите на Жефар ја кренале таа традиција многу над локален култ.

Дали култот на овој светец се негува во други земји со доминантна католичка и други религии?
– Јас работам во универзитетот „Дебрецин“ во Унгарија. Според тоа што јас го знам, Унгарија е единствената западнокатоличка земја во која се негува култот на Св. Наум.

Дали Св. Климент и Св. Наум биле родени браќа, има ли нови податоци по ова прашање?
– Св. Наум бил еден од седмочислениците, како ученик и сопатник на словенските апостоли, Кирил и Методиј. Учениците ги придружувале своите господари на нивната мисија во Моравија, Рим, Панонија. Но откако стигнале на дворот на бугарскиот цар, изворите не кажуваат ништо за нивната поврзаност. Може да биле многу блиски пријатели. Климент служел на погребната церемонија посветена на Св. Наум во манастирот во Охрид во 910 г.

Има ли луѓе во Унгарија што го носат името Наум, се слави ли неговиот ден во вашата традиција?
– Православните етнички групи во Унгарија го слават во нивните литургиски практики, исто како што правеле и во 18 и раниот 19 век. Досега не сум сретнала православен верник во мојата земја што го носи името Наум. Благодарение на мојата книга, култот во Унгарија е оживеан. Уметниците сликаат икони, прават релјефи и емајли посветени на светецот од Охрид. Пред неколку години, исто така, беше оформен хор „Св. Наум“ во црквата во Мишколц.

Зорица Соломан Костовска, основачка на фестивалот „Богородичен покров“ – текст од весникот НоваМакедонија.

Европа

Ван ден Берг: ЕУ го губи кредибилитетот со двојниот аршин кон Бугарите во Македонија и кон Македонците во Бугарија

Published

on

По приемот на македонски Бугари од еврокомесарот Оливер Вархеи поради случајот „Пендиков“, холандскиот експерт за Балканот, Ханс ван ден Берг, оценува дека двојните стандарди на Европската унија ги одвраќаат Македонците од неа.

„Еден етнички Бугарин во Македонија, бивш вмровец познат во светот на дрогата, поврзан со бугарски центар во Македонија, претепан и еврокомесар се среќава со етнички Бугари? Во децениите кога Македонија беше независна, етничките Македонци во Бугарија беа убивани, исчезнати и им беше забрането да имаат македонски центар. Никој не се потресе“, коментира Ван ден Берг на Твитер.

„Бугарија постојано ги игнорираше пресудите на Европскиот суд за човекови права, бидејќи човековите права на етничките Македонци во Бугарија беа сериозно прекршени. Никој во Европската комисија не се потресе. Бугарија одбива реципроцитет за сè. Никому во ЕК не му пречи. Не е ни чудо што ЕУ го губи целиот кредибилитет во Македонија. Двојни стандарди“, додава тој.

„Твитер е премногу ограничен за да се наведат сите прекршувања на човековите права на етничките Македонци во Бугарија (или етничките Македонци во Грција за таа работа), но чувството во Скопје е дека сето тоа е в ред ако сте во ЕУ. Сè помалку Македонци ќе сакаат да бидат во таква ЕУ“, заклучува Ван ден Берг.

Continue Reading

Европа

Англиска населба ВО СТРАВ ОД АЛБАНСКА БАНДА: „Сакаат да ни ги ЗЕМАТ ДОМОВИТЕ“ (ВИДЕО)

Published

on

Дејзи О’Доерти тврди дека албанските гангстери ги тероризираат жителите на општинскиот имот каде што живее и дека нејзиното соседство е во постојан страв.

Бандата Hellbanianz живее на имотот Гаскоин во Баркинг, Англија, а членовите често ги прикажуваат своите криминални подвизи на социјалните мрежи.

За да ја зголемат својата озлогласеност, гангстерите од источен Лондон честопати ќе се пофалат со слики од автомобили, пари и пиштоли на Инстаграм.

Долгогодишната жителка Дејзи О’Доерти вели дека членовите на бандата намерно се однесуваат на застрашувачки начин за да ги исплашат локалните жители, според британскиот Мирор.

Бандата се прослави во 2017 година, откако почнаа да објавуваат рап видеа во кои се фалат со парите што ги заработиле од трговија со дрога и други криминални активности.

Пред неколку месеци, О’Доерти била разбудена доцна во ноќта од лаењето на нејзиното куче – пред ситуацијата да стане „непријатна“.

„Тоа беше навистина нервозно околу два часот наутро, и моите мачки беа исплашени, [на почетокот] мислев дека се исплашени затоа што животните беа спасени од улицата“, рече таа.

„Слушнав [бучава] надвор и ја отворив мојата влезна врата на полицаец со пиштол и кучиња. Тој ми врескаше „влези внатре“. Никогаш не сум видела такво нешто во мојот живот“, рече таа.

Жителката на Баркинг подоцна дознала дека рацијата била дел од полициска операција чија цел била да се изврши операција „rent a gun“ во југоисточна Англија.

Десет лица биле уапсени за прекршоци, вклучително и заговор за поседување огнено оружје со намера да го загрози животот и заговор за извршување на тешка телесна повреда со умисла.

О’Доерти објасни дека жителите како неа научиле да живеат заедно со членовите на бандата Hellbanianz.

„Секогаш е загрижувачки овде сега, таков е животот, има толку многу заплашувања. Особено кога си бела жена која живее сама во општинскиот имот. Јас сум цел, без сомнение. Нема толку многу луѓе кои живеат тука долго време и затоа што [има планови за] уништување на имотот“, признава таа.

О’Доерти тврди дека нарко бандите на имотот биле насочени кон луѓе со празни спални соби за продажба.

Таа рече дека проблемот го надминува насилното преземање на домовите на ранливите луѓе за да се користат за криминални активности – и дека ситуацијата влијаела на луѓето кои инаку не би биле цел на банди.

Continue Reading

Европа

ПОПУСТО се избираат претставниците за Евровизија 2023 – Во обложувалниците УКРАИНА Е ВЕЌЕ ПРВА (Видео)

Published

on

Во текот на февруари повеќето европски земји ќе избираат свои претставници за Евровизија. Досега само Холандија, Израел, Белгија, Албанија и Украина избраа песни да ги претставуваат, а Словенија и Кипар го имаат само името на уметникот, пренесува Индекс.

На четири месеци пред почетокот на Евровизија, обложувалниците се отворени, а убедливо води Украина. Букмејкерите и даваат на украинската група ТВОРЧИ и песната Heart of Steel дури 16% шанси за победа, иако повеќето од песните се уште не се познати.

Шведска, која исто така не избра песна, има импресивни 10% шанси за победа.

Украина избра претставник за Песна на Евровизија во декември во подземната станица во Киев претворена во воено засолниште.

ТВОРЧИ е електро поп дуо, основано во 2018 година во Тернопил. Музичарите се запознале додека студирале фармација во западна Украина. Тие беа избрани да ја претставуваат Украина на Евровизија и ова е нивниот најголем успех досега.

Победник на минатогодишниот Избор за песна на Евровизија беше оркестарот Калуш од Украина. Киев го доби правото да го емитува Изборот за песна на Евровизија во 2023 година, но поради безбедносни грижи предизвикани од руската војна, Британија ќе биде домаќин на настанот.

Continue Reading
Advertisement
Advertisement

Трендинг

Copyright © 2021 Булевар.мк