Новите анализи на морски школки покажуваат загрижувачки знаци дека големиот систем на океански струи во северниот Атлантик би можел да биде на работ на колапс. Според научниците, ослабувањето на субполарниот вител може да предизвика екстремни временски услови во Европа, да го наруши глобалниот режим на врнежи и да потсети на условите од т.н. Мало ледено доба.
Субполарниот вител, дел од поголемиот систем познат како Атлантска меридионална циркулација (AMOC), игра клучна улога во преносот на топлина кон северната хемисфера. Но, истражување објавено во списанието Science Advances покажува дека овој систем ја губи својата стабилност уште од 1950-тите.
„Многу загрижувачки е тоа што гледаме знаци на потенцијална точка на преокрет,“ изјави водителката на студијата, д-р Беатрис Арељано Нава од Универзитетот во Ексетер. „Неговото нагло ослабување би можело да донесе екстремни временски услови, особено во Европа, и да предизвика глобални промени во врнежите.“
Иако субполарниот вител е поврзан со AMOC, тој може да ослабне и независно, што значи дека сериозни последици се можни и без целосен колапс на циркулацијата. Научниците потсетуваат дека сличен феномен се случил во 13. и 14. век, во периодот на Малото ледено доба, кога просечните температури паднале за околу 2 степени, а реките и пристаништата низ Европа редовно замрзнувале.
Истражувањето е базирано на анализи на школки од видовите Arctica islandica и Glycymeris glycymeris, кои во своите слоеви ја бележат историјата на океанските промени. Резултатите укажуваат дека субполарниот вител е повторно на работ на нестабилност поради глобалното затоплување и топењето на мразот.
Иако некои научници повикуваат на претпазливост во толкувањето на податоците, тимот на Арељано Нава веќе работи на моделирање на можните сценарија. „Не знаеме точно каде е точката на преокрет – дали кај AMOC или кај субполарниот вител. Но, она што го гледаме е навистина загрижувачко,“ предупредува таа.
