Пред повеќе од 8.400 години, илјадници години пред изградбата на египетските пирамиди и појавата на големите антички царства, на територијата на денешна Македонија постоела организирана земјоделска заедница која градела куќи, одгледувала растенија и домашни животни и создала необичен систем од ровови.

Станува збор за археолошкиот локалитет Влахо, во близина на селото Живојно, јужно од Битола, кој според научните истражувања претставува најстарата досега потврдена неолитска населба во Македонија и една од најраните на Балканот.

Она што го прави овој локалитет особено значаен е откривањето на дури 13 полукружни ровови, распоредени во сложен систем кој претставува исклучително ретка појава во европската праисторија.

Резултатите од истражувањата на меѓународен тим археолози беа објавени во 2023 година во угледното научно списание „Antiquity“, кое го издава Cambridge University Press.

Населба основана околу 6400 година пред нашата ера

Со помош на радиојаглеродна анализа на јагленисани житни зрна, научниците утврдиле дека најраните истражени фази на населбата датираат од периодот меѓу 6410 и 6240 година пред нашата ера.

Тоа значи дека првите жители на Влахо живееле на ова подрачје пред приближно 8.400 години, во период кога земјоделството постепено се ширело низ европскиот континент.

Истражувањата покажуваат дека населбата функционирала приближно меѓу 6400 и 6000 година пред нашата ера.

Според научниците, откритието е особено важно за разбирањето на начинот на кој првите земјоделски заедници се населувале и се ширеле низ Балканскиот Полуостров.

Мистеријата на 13-те ровови

Еден од најинтересните резултати од истражувањата е откривањето на сложен систем од 13 полукружни ровови.

Со геофизички снимања на површина од околу 4,5 хектари, археолозите идентификувале ровови распоредени во необична просторна целина, како и голем правоаголен простор ограничен со двоен ров.

Според истражувачите, иако ровови се среќаваат и кај други европски неолитски населби, нивниот број во Влахо е исклучително голем.

На многу други праисториски локалитети се откриени од еден до седум ровови, додека кај Влахо се регистрирани дури 13 полукружни структури.

Нивната точна намена сè уште не е утврдена.

Научниците разгледуваат повеќе можности, меѓу кои заштита на населбата, разграничување на просторот, стопански активности или симболични и обредни функции.

Засега не е познато ниту дали сите ровови биле користени истовремено или биле создавани во различни периоди од постоењето на населбата.

Одгледувале пченица, јачмен, грашок и леќа

Археолошките истражувања откриле дека жителите на Влахо се занимавале со земјоделство и сточарство.

Пронајдени се остатоци од пченица, јачмен, грашок и леќа, како и траги од користење диви растенија и плодови.

На локалитетот биле откриени и големи количества животински коски, кои сведочат дека населението одгледувало овци, кози, говеда и свињи.

Покрај домашните животни, пронајдени се и остатоци од елени и диви свињи, што покажува дека ловот и користењето на природните ресурси продолжиле да бидат дел од секојдневниот живот.

Овие откритија даваат значајни информации за исхраната и економијата на најраните земјоделски заедници во овој дел од Европа.

Граделе куќи и изработувале украсена керамика

Според археолошките наоди, населбата се простирала на површина од приближно шест хектари.

Истражувачите пронашле остатоци од градби изработени од дрвени конструкции и глина, како и огништа и други елементи поврзани со секојдневниот живот.

Меѓу откриените предмети има керамички садови со бели геометриски украси, цикцак-линии и триаголни мотиви.

Ваквите предмети сведочат за развиени занаетчиски вештини и културни традиции кај раните неолитски заедници.

Пронајдени се и камени секири, алатки од камен и коска, како и предмети што истражувачите ги поврзуваат со симболични активности.

Особено внимание привлекуваат шест глинени фигурини, четири антропоморфни модели и девет предмети во форма на куќички, кои во археолошката литература се опишуваат како жртвеници.

Нивната точна намена не е целосно разјаснета, но научниците сметаат дека тие претставуваат значајни сведоштва за симболичниот живот на праисториската заедница.

Откритие што ја дополнува историјата на европското земјоделство

Истражувањата на Влахо се особено важни бидејќи помагаат да се разбере процесот на ширење на земјоделството од Блискиот Исток кон европскиот континент.

Овој историски процес, познат како неолитска револуција, донел големи промени во начинот на живот на луѓето.

Наместо да зависат исклучиво од лов и собирање диви растенија, заедниците постепено започнале да произведуваат сопствена храна, да одгледуваат животни и да создаваат постојани населби.

Научниците нагласуваат дека откритијата во Влахо покажуваат колку рано ваквиот начин на живот бил воспоставен во Пелагонија.

Истражувањата ги предводи археологот Гоце Наумов, во соработка со научници од повеќе европски институции.

Меѓународниот тим користел археолошки ископувања, геофизички снимања, радиојаглеродни анализи и други современи научни методи за да ја реконструира историјата на населбата.

Археолошкото богатство се соочува со опасност

Покрај неговото огромно научно значење, истражувачите предупредуваат и на потребата од зачувување на локалитетот.

Во научната публикација се посочува дека активностите поврзани со ископување јаглен во непосредната околина претставуваат потенцијална опасност за археолошките остатоци.

Според научниците, понатамошното истражување и заштитата на Влахо се неопходни за да се откријат дополнителни информации за животот на првите земјоделци и за функцијата на необичниот систем од ровови.

Локалитетот Влахо денес претставува едно од најзначајните сведоштва за раниот неолит во Македонија.

Неговата старост, сложената просторна организација и богатството од археолошки наоди го прават важен не само за македонската археологија, туку и за проучувањето на почетоците на земјоделските општества во Европа.

…

Дванаесетти ноември ја става во преден план разликата меѓу кажаното и направеното. Во љубовта ќе значат гестовите што покажуваат внимание, додека на работа ќе биде важно добрите идеи да добијат конкретна поддршка. Некои знаци ќе посакаат промена, а други ќе откријат дека решението е поблиску отколку што мислеле. Прочитајте го дневниот хороскоп за 12 ноември 2026 година.

ОВЕН

Љубов: Заедничка активност ќе ви помогне полесно да се поврзете со партнерот отколку долг разговор за тоа што недостига во врската. Слободните може да почувствуваат привлечност кон личност што ќе им се придружи во нешто што го сакаат.

Пари: Ќе имате желба да ја преземете контролата врз задача што се одвива бавно. Прво проверете каде е застојот. Можно е да биде потребна само една информација, а не целосна промена на планот.

Здравје: Изберете активност што ќе ви помогне да се раздвижите без да се исцрпите. Не прескокнувајте пауза за да докажете дека можете повеќе.

Порака на денот: Пред да притиснете посилно, проверете што навистина го забавува напредокот.

БИК

Љубов: Ќе посакате повеќе време насамо со партнерот. Кажете го тоа како желба, а не како забелешка за неговите обврски. Слободните нека обрнат внимание на личност што се сеќава на малите детали од претходните разговори.

Пари: Нешто што сте го сметале за неопходно купување може да почека. Разгледајте дали поправка, позајмување или користење на она што веќе го имате ќе ја заврши работата.

Здравје: Не дозволувајте удобноста да ве задржи цел ден во иста положба. Кратка прошетка ќе биде пријатна промена.

Порака на денот: Не секоја потреба бара ново купување, ниту секоја желба бара брза одлука.

БЛИЗНАЦИ

Љубов: Може да добиете порака што лесно се толкува на повеќе начини. Наместо да погодувате, продолжете го разговорот со едноставно прашање. Во врската, избегнувајте важните теми да ги решавате преку кратки и недоречени пораки.

Пари: Денес ќе ви користи да ги средите договорите што се распрснати низ пораки и белешки. Потврдете ги термините и обврските пред да прифатите нешто дополнително.

Здравје: Дајте им одмор на очите и вниманието со паузи без екран. За време на оброкот оставете ги работните разговори настрана.

Порака на денот: Едно добро прашање може да замени десет претпоставки.

РАК

Љубов: Мал подарок, омилено јадење или неочекувана покана може да ви го разубави денот. Прифатете го вниманието без да барате совршени зборови зад него. Слободните може да забележат дека некој се труди да им се приближи на ненаметлив начин.

Пари: Домашен план ќе бара усогласување на желбите и трошоците. Разговарајте со сите што се вклучени пред да нарачате или платите нешто. Не преземајте обврска во туѓо име.

Здравје: Ќе ви годи вечер со помалку обврски и повеќе личен простор. Изберете го друштвото според тоа како се чувствувате, а не од чувство на должност.

Порака на денот: Дозволете им на другите да ви покажат дека им значите.

ЛАВ

Љубов: Нечие искрено мислење може прво да ве изненади, а потоа да ви помогне подобро да го разберете односот. Не реагирајте пред да сослушате. Слободните ќе остават добар впечаток ако покажат љубопитност за соговорникот.

Пари: Ќе треба јасно да објасните што ви е потребно за да завршите една задача. Побарајте ресурси или време со конкретно образложение. Самоувереноста нека биде поткрепена со подготовка.

Здравје: Не го исполнувајте целиот ден со активности во кои треба да бидете во центарот на вниманието. Ќе ви годи и мирен момент без публика.

Порака на денот: Да слушнете поинакво мислење не значи да ја изгубите својата сигурност.

ДЕВИЦА

Љубов: Заедничка обврска може да помине многу попријатно ако не инсистирате сè да биде направено на вашиот начин. Слободните нека не ја мерат секоја средба според однапред замислено сценарио.

Пари: Проверете дали некоја стара белешка, пресметка или документ веќе го содржи решението што го барате. Искористете го претходното искуство наместо повторно да почнувате од нула.

Здравје: Најдете време за нешто што ве радува без да бара подготовка. Не правете сложен план и од одморот.

Порака на денот: Понекогаш најкорисниот следен чекор е да погледнете што веќе сте направиле.

ВАГА

Љубов: Денес ќе ви биде важно да почувствувате дека трудот е взаемен. Кажете што ви недостига преку конкретен пример. Слободните нека обрнат внимание дали другата личност покажува иницијатива, а не само дали убаво разговара.

Пари: Можно е да се појават две обврски со сличен рок. Навреме побарајте усогласување наместо да ветите дека ќе стигнете сè. Јасниот распоред ќе спречи непотребна напнатост.

Здравје: Оставете простор меѓу средбите за кратка пауза. Не мора веднаш да одговарате на секоја порака.

Порака на денот: Взаемноста се гледа во трудот што го вложуваат двете страни.

СКОРПИЈА

Љубов: Ќе посакате да направите нешто посебно за партнерот, но најмногу ќе значи гест што одговара на неговите желби. Слободните може да почувствуваат интерес кон личност чија смиреност им годи.

Пари: Не откривајте недоработен план само за да добиете брза потврда дека е добар. Прво разјаснете ги целта и потребните чекори, а потоа побарајте конкретно мислење.

Здравје: Променете ја средината по подолг период на концентрирана работа. Кратко излегување или пријатно хоби може да ви помогне да се одморите.

Порака на денот: Вниманието има најголема вредност кога е приспособено на човекот кому му го давате.

СТРЕЛЕЦ

Љубов: Разговор со некого што одамна не сте го виделе може да разбуди пријатни спомени. Уживајте во контактот без веднаш да го споредувате минатото со сегашноста. Во врската, предложете нешто што ќе ви создаде нов заеднички спомен.

Пари: Ќе ве привлече можност за курс, патување или нов проект. Проверете што точно добивате и колку време ќе треба да посветите. Не плаќајте само поради страв дека ќе ја пропуштите понудата.

Здравје: Ќе ви годи активност што носи промена од вообичаеното седење. Изберете темпо што можете пријатно да го одржите.

Порака на денот: Убавата можност останува убава и кога внимателно ќе ја разгледате.

ЈАРЕЦ

Љубов: Партнерот може да побара ваше мислење, но прво проверете дали сака совет или само внимателен слушател. Слободните ќе имаат повод да покажат потопла страна пред личност што досега ја познавале површно.

Пари: Важен деловен разговор може да отвори прашања за вашата улога, обврски или услови за работа. Подгответе што сакате да предложите и што ви е потребно. Не оставајте клучните детали да се подразбираат.

Здравје: Не ги собирајте сите паузи за крајот на денот. Одморајте накратко меѓу задачите и зачувајте време за сон.

Порака на денот: Подготвениот разговор ви дава поголема сигурност од премолченото очекување.

ВОДОЛИЈА

Љубов: Заеднички интерес може да стане повод за поблизок разговор. Во врската, прашајте го партнерот што би сакал да пробате заедно. Слободните нека не се ограничуваат само на познатото друштво.

Пари: Идејата ќе ви стане појасна кога ќе ја објасните со едноставен пример. Ако соговорниците поставуваат прашања, искористете ги за доработка наместо да ги доживувате како одбивање.

Здравје: Направете пауза од постојаното планирање. Практична активност, движење или средување мал дел од просторот може да ви годат.

Порака на денот: Добрата соработка започнува кога има место и за туѓ придонес.

РИБИ

Љубов: Не премолчувајте нешто што ве радува. Искрен комплимент или благодарност може да го стопли односот со партнерот. Слободните нека покажат интерес на начин што им е природен, без да се обидуваат да звучат совршено.

Пари: Ќе треба да одберете на што да му го посветите вниманието. Завршете една конкретна задача пред да се вклучите во туѓи планови. Проверете дали помошта што ја нудите се вклопува во вашиот распоред.

Здравје: Оставете време за мирен крај на денот. Намалете ги известувањата и посветете се на нешто што ви причинува задоволство.

Порака на денот: Кажете го убавото што го мислите — не претпоставувајте дека веќе е познато.

Хороскопот е наменет за забава.

…

Мирисот на печени јаболка и цимет за многумина е потсетник на домашните колачи од детството. Токму такви вкусови нуди американскиот „дамп кејк“ — десерт што се подготвува без месење тесто и без миксер.

Овој колач повторно привлекува внимание во американските кулинарски медиуми. Неговата главна предност е едноставната подготовка: состојките се редат директно во садот за печење, а рерната го завршува останатото.

Три основни состојки, без месење

Во наједноставната верзија се користат готов овошен фил, сува смеса за колач и путер. Називот „дамп кејк“ го опишува токму начинот на подготовка — состојките се истураат во садот, без претходно да се изматат во еднолична смеса.

Кај варијантата со јаболка, најчесто се употребува готов фил за пита со јаболка, кој не е ист производ како обичното јаболково пире. Над него се распоредува сувата смеса, а потоа путерот.

При печењето, влагата од овошјето и растопениот путер ја навлажнуваат смесата. Така се добива сочен долен дел и златна коричка на површината. Количините и времето на печење зависат од конкретниот рецепт и од употребената готова смеса.

Потсетува на мрзлива пита, но се подготвува поинаку

Иако вкусот може да потсети на домашната мрзлива пита со јаболка, станува збор за различни колачи. Мрзливата пита има две кори од тесто, меѓу кои се става филот, додека американската верзија се прави со суви состојки распоредени врз овошјето.

За оние што повеќе ги сакаат домашните рецепти, класичната пита останува едноставна алтернатива.

Рецепт за домашна мрзлива пита

За тестото се потребни:

• 500 грама брашно;
• 200 грама путер;
• 150 грама шеќер;
• две јајца;
• едно пакетче прашок за печиво;
• едно пакетче ванилин шеќер;
• три до четири лажици кисела павлака.

За филот:

• еден килограм јаболка;
• пет лажици шеќер, приспособени според киселоста на јаболката;
• една лажичка цимет;
• две лажици гриз;
• сок од половина лимон.

Брашното и прашокот за печиво се мешаат со путерот додека не се добие ронлива смеса. Се додаваат преостанатите состојки и се замесува тесто. Се дели на два дела и се остава во фрижидер околу 20 минути.

Излупените и изрендани јаболка кратко се динстаат со шеќерот и лимоновиот сок. Се додаваат циметот и гризот, па филот се остава малку да се излади.

Првата половина од тестото се расукува во тава, врз неа се распоредува филот, а потоа се покрива со втората кора. Питата се пече на 180 степени, приближно 35 до 40 минути, додека не добие златна боја. Откако ќе се излади, се сече и по желба се посипува со шеќер во прав.

…

Фреди Кругер, култниот лик од „Кошмар во улицата Брест“, го зазеде првото место во анализа на најстрашните филмски негативци. Зад него се најдоа Мајкл Маерс, Пенивајз и други препознатливи имиња од хорор-жанрот.

Анализата ја направил Даниел Парис, автор на „Стат сигнификант“, со обединување повеќе интернет-рангирања. Резултатот претставува збир на мислења и оценки, а не научен доказ дека еден лик е најстрашен за секој гледач.

Нема спас ниту во сонот

Фреди Кругер, креација на режисерот Вес Крејвен, се издвојува по тоа што ги напаѓа жртвите во нивните соништа. Претворањето на спиењето во извор на опасност е една од неговите највознемирувачки карактеристики.

Препознатливиот изглед, ракавицата со сечила и спојот на закана со мрачен хумор го направија еден од најпознатите ликови во историјата на хоророт.

Второто место му припаднало на Мајкл Маерс од „Ноќта на вештерките“. Тој го создава стравот со молчење, безизразна маска и впечаток дека ништо не може да го запре.

Кои други ликови се најдоа на листата?

По водечката двојка следуваат кловнот Пенивајз од „Тоа“, Ледерфејс од „Тексашкиот масакр со моторна пила“, демонот Пазузу од „Егзорцист“ и Ханибал Лектер од „Кога јагнињата ќе стивнат“.

Меѓу првите 15 се нашле и негативци од „Петок 13“, „Круг“, „Синистер“, „Терифаер“ и „Осмиот патник“.

Рангирањето покажува колку различни облици може да има филмскиот страв — од натприродни суштества до човечки убијци. Кој од нив ќе остави најсилен впечаток, сепак, останува лично доживување на гледачот.

…

Ресторан за јамајканска храна во канадскиот град Винипег предизвика бурна расправа уште пред отворањето на својот нов простор. Причината е правилото според кое во него ќе можат да вечераат само гости на возраст од 15 години нагоре.

Сопственичката и главна готвачка Кристин Патисон вели дека сака да создаде мирна и пријатна атмосфера, во која посетителите ќе уживаат во храната и разговорот. Отворањето на „Мис Кристинс кичен“ е најавено за 30 ноември.

Мал простор за мирна вечера

Според Патисон, ресторанот има само 30 места и е замислен како интимен простор за романтични вечери, средби и одмор од секојдневните обврски.

Таа нагласува дека и самата е мајка и баба, а одлуката ја поврзува со долгогодишното искуство во угостителството. Вели дека дел од гостите претходно барале подоцнежни резервации или помирни маси поради деца што трчале низ локалите.

„Зошто би било праведно луѓето што напорно работат и дошле да се опуштат да мора да трпат деца што трчаат наоколу?“, изјавила таа за „Винипег фри прес“.

Поддршка, критики и спорни рецензии

Одлуката наиде на поделени реакции. Поддржувачите сметаат дека не мора секој ресторан да биде приспособен за деца и дека треба да постојат места за помирно излегување.

Критичарите, пак, оценуваат дека ограничувањето ги исклучува семејствата со помали деца. Дел од нив го отворија и прашањето дали ваквото правило може да претставува дискриминација.

Патисон тврди дека расправата довела и до објавување лажни негативни рецензии. Според неа, се појавиле поплаки за храната и персоналот иако новиот простор сè уште не примил гости. Таа побарала нивно отстранување.

Храната ќе биде достапна и за семејствата

Сопственичката останува при одлуката, иако е свесна дека може да изгуби дел од потенцијалните посетители. За семејствата со деца помали од 15 години ќе бидат достапни нарачки за носење и достава.

Во врска со законитоста, Патисон тврди дека се обратила до Комисијата за човекови права на Манитоба и добила одговор што го толкува како потврда дека може да продолжи со правилото. Нејзиното толкување, сепак, не треба да се претставува како официјална правна одлука за случајот.

…

Медот, јаворовиот сируп и стевијата често се претставуваат како поздрави замени за белиот шеќер. Сепак, нивниот состав и влијание врз организмот се различни, а изборот зависи од количината, потребите на поединецот и целокупната исхрана.

Медот и јаворовиот сируп содржат шеќери и калории. Светската здравствена организација ги вбројува шеќерите природно присутни во медот и сирупите во категоријата слободни шеќери, чиј внес треба да се ограничува.

Иако овие производи можат да содржат мали количества минерали и други соединенија, тоа не ги прави неограничено здрав избор. Ознаката „природно“ лесно може да создаде впечаток дека поголемата количина е безопасна.

Засладувачите како сукралозата и стевиолните гликозиди, добиени од стевија, обезбедуваат малку или воопшто не обезбедуваат калории во вообичаените количества. Самите засладувачи генерално не го покачуваат значително шеќерот во крвта. Сепак, производот во кој се додадени може да содржи други јаглехидрати, па декларацијата останува важна.

Кога заменуваат шеќер, можат да помогнат да се намали неговиот внес. Но тоа не значи дека секој производ „без шеќер“ е хранлив или дека автоматски ќе придонесе за слабеење.

СЗО во својата препорака од 2023 година советува незасладувачките замени за шеќер да не се користат како главна стратегија за долгорочна контрола на тежината или намалување на ризикот од незаразни болести. Препораката е условна, бидејќи доказите имаат ограничувања, и не се однесува на лицата со веќе дијагностициран дијабетес.

Оваа препорака не е исто што и заклучок дека сите засладувачи се небезбедни. Безбедноста на одделните одобрени засладувачи се проценува посебно, со утврдени услови на употреба и прифатлив дневен внес.

Ниту понискиот гликемиски индекс не е доволен за еден сируп да се прогласи за поздрав. Тој покажува одреден аспект од влијанието врз гликозата, но не ја опишува целосната хранлива вредност, количината што се консумира или квалитетот на оброкот.

Практичниот пристап е постепено намалување на засладувањето и поголема застапеност на хранливи намирници. Целото овошје, на пример, покрај природната сладост обезбедува и влакна.

Наместо потрага по една „совршена“ замена, поважно е колку шеќер внесуваме преку пијалаците, десертите и другите производи во текот на целиот ден.

Алија Роза, која се претставува како поранешна руска разузнавачка, повторно привлече внимание со тврдењата за техники на заведување и психолошко влијание што, според неа, ги научила за време на обуката.

Денес работи како тренерка за самодоверба и зајакнување на жените, јавна говорничка и модна инфлуенсерка. Нејзините раскажувања ги пренесува „ЛАДбајбл“, но наводите за разузнавачката кариера во доставениот текст се засноваат на нејзини лични сведоштва.

Роза вели дека пораснала во воено семејство во Советскиот Сојуз и дека татко ѝ бил висок разузнавачки офицер. На 18 години се запишала на руската Академија за внатрешни работи, каде што, според неа, поминала обука за боречки вештини, психолошка манипулација и заведување.

За „Њујорк пост“ раскажала дека првиот чекор во приближувањето кон одредено лице бил создавање чувство на познатост. Тврди дека агентката требало да се појави во неговото опкружување седум пати пред да воспостави контакт.

Потоа, според нејзиниот опис, следувале засилено внимание, комплименти и пораки. Зборувала и за измислување лични тешкотии со цел кај соговорникот да се предизвика сочувство и потреба да помогне.

Постапката што ја нарекува „милк-техника“ ја опишува како создавање наводна заедничка поврзаност со другото лице. Во нејзините примери се споменува и приспособување на изгледот кон нечии романтични спомени. Овие тврдења не претставуваат доказ дека постои универзална или сигурна метода за заведување.

Роза вели дека ја напуштила Русија откако нејзиниот идентитет бил откриен за време на тајна операција против наркобанда. Според неа, следувале закани по животот, а одлуката за заминување била поврзана и со разочарувањето од системот.

„Сфатив дека целиот систем е многу корумпиран и дека сама нема да можам ништо да променам“, изјавила во разговор за „Импакт подкаст“ во 2024 година.

По преселувањето во Лондон, се насочила кон модата. Според нејзината биографија, завршила магистерски студии по моден бизнис и управување со брендови и развивала работа во односите со јавноста и организацијата на настани.

Денес ја гради јавната кариера врз сопствената животна приказна. Со авторот Нил Штраус учествувала во проектот „To Die For“, а најавува и книга и документарен филм за комуникацијата и искуствата што ги поврзува со своето минато.

..

Чаша црвено вино дневно со години се претставува како навика што може да му користи на срцето. Сепак, Американското здружение за срце не препорачува луѓето да почнат да пијат алкохол поради претпоставени здравствени придобивки. Не е докажана директна причинско-последична врска меѓу пиењето алкохол и подоброто здравје на срцето.

Дел од претходните истражувања забележувале подобри здравствени показатели кај луѓе што умерено консумираат вино. Но таквата поврзаност не докажува дека причината е виното. Влијание можат да имаат исхраната, физичката активност и другите животни навики на испитаниците.

Антиоксидансите што ги содржи црвеното вино можат да се најдат и во грозјето, боровинките и друга храна, без изложување на алкохол.

Научниците го истражуваат и влијанието на алкохолот врз мозокот. Студија објавена во „Нејчр комуникејшнс“ во 2022 година, со податоци од 36.678 средовечни и повозрасни лица, утврдила поврзаност меѓу консумацијата на алкохол и помал волумен на сивата и белата мозочна маса, како и разлики во микроструктурата на белата маса.

Истражувањето е набљудувачко и само по себе не докажува дека алкохолот ги предизвикал сите забележани разлики.

Светската здравствена организација предупредува дека не постои ниво на консумација без ризик од рак. Алкохолот предизвикува најмалку седум видови рак, а ризикот расте со зголемувањето на количината. Тоа не значи дека секој што пие ќе се разболи, туку дека и малите количини не можат да се прогласат за целосно безопасни.

Поголемата консумација е поврзана и со висок крвен притисок, нарушувања на срцевиот ритам и оштетување на срцевиот мускул. Кај луѓето што веќе имаат висок притисок, дури и умереното пиење може да ја влоши состојбата.

Пораката на здравствените организации е дека виното не треба да се користи како средство за превенција. За зачувување на срцето се препорачуваат урамнотежена исхрана, движење, квалитетен сон, непушење и контрола на крвниот притисок, холестеролот и шеќерот во крвта.

…

Компаниите што градат центри за податоци за вештачка интелигенција сè почесто бараат користени гасни турбини и пренаменети авионски мотори за производство на струја. Причината е долгото чекање за нова опрема: според консултантската компанија „Вуд Мекензи“, испораката на нова гасна турбина во САД во просек трае шест години.

Истражувањето на „Ројтерс“, објавено на 9 ноември, покажува дека енергетските компании и инвеститорите повторно активираат стари постројки и бараат обновена опрема низ светот. Глобалните нарачки за гасни турбини надминуваат 100 гигавати, додека проценетиот годишен производствен капацитет е меѓу 60 и 70 гигавати.

Меѓу купувачите е американската компанија „Крусо“, која во април нарачала 13 турбински генератори од „Проенерџи“, со вкупна моќност од 650 мегавати. Испораката е планирана до летото 2027 година. Турбините користат технологија заснована на авионски мотори и се наменети за идни центри за податоци.

Користената опрема може да се набави побрзо, но носи и ризици. Купувачите мора да ги проверат историјата на одржување, преостанатиот работен век и можноста машините непрекинато да произведуваат електрична енергија. Дозволите и приклучувањето на мрежата остануваат дополнителни пречки за проектите.

…

Единаесетти ноември носи можност некои премолчени желби да станат тема на разговор, а одложените планови да добијат конкретен почеток. Денот ќе бара повеќе трпение во договорите и поголема отвореност во љубовта. Прочитајте го дневниот хороскоп за 11 ноември 2026 година.

ОВЕН

Љубов: Денес може да сфатите дека партнерот поинаку доживеал нешто што сте го кажале без многу размислување. Објаснете ја намерата и сослушајте го неговото гледиште. Слободните нека покажат интерес без да бараат веднаш јасен одговор.

Пари: Задача што сте ја започнале со ентузијазам ќе бара повеќе трпение. Не менувајте го целиот пристап поради една пречка. Проверете што недостига за да продолжите.

Здравје: Направете пауза пред заморот да ви го диктира расположението. Ќе ви годи умерена активност без натпреварувачки притисок.

Порака на денот: Смирениот одговор може да направи повеќе од најсилниот аргумент.

БИК

Љубов: Нечии зборови може да ви потврдат дека интересот е взаемен. Ако сте слободни, не ја прикривајте радоста зад рамнодушност. Во врската, искрено признание за тоа колку ви значи партнерот може да ја разубави вечерта.

Пари: Денес ќе ви користи внимателно споредување на две можности. Не гледајте ја само почетната цена, туку и обврските што следуваат. Побарајте време за размислување ако некој ве притиска веднаш да одлучите.

Здравје: Оставете простор за мирна пауза во текот на денот. Не ги претворајте сите слободни часови во време за завршување домашни работи.

Порака на денот: Понекогаш е доволно искрено да кажете дека и вам ви значи.

БЛИЗНАЦИ

Љубов: Разговор со многу шеги може ненадејно да стане посериозен. Не ја избегнувајте темата ако ви е важна. Слободните ќе имаат можност подобро да запознаат некого што досега го гледале само во друштво.

Пари: Ќе треба да одвоите корисна информација од нечие претпоставување. Пред да промените план или да ветите нешто, проверете кај лицето што е директно одговорно.

Здравје: Намалете го бројот на работи што ги правите истовремено. Една мирна пауза може да ви биде попријатна од постојано прелистување на телефонот.

Порака на денот: Не секоја информација заслужува ваша реакција.

РАК

Љубов: Заедничка ситница може да ве потсети зошто сте се зближиле со партнерот. Дајте му значење на моментот наместо веднаш да преминете на следната обврска. Слободните ќе уживаат во внимание што доаѓа природно.

Пари: Не преземајте туѓ трошок без јасен договор. Ако организирате нешто за повеќе луѓе, однапред утврдете кој што плаќа. Така ќе избегнете непријатен разговор подоцна.

Здравје: Посветете дел од денот на средина во која се чувствувате удобно. Оставете време за одмор без потреба да се оправдувате.

Порака на денот: Малите радости заслужуваат да бидат забележани додека се случуваат.

ЛАВ

Љубов: Партнерот може да ве изненади со поинаков предлог од оној што сте го замислиле. Покажете интерес наместо веднаш да го преземете организирањето. Слободните нека остават простор и другата личност да направи чекор.

Пари: Вашата работа може да привлече внимание, но ќе бидат важни деталите зад добриот впечаток. Подгответе одговори на практичните прашања и признајте ако нешто треба дополнително да проверите.

Здравје: Не го продолжувајте денот само затоа што сте ветиле присуство насекаде. Изберете ги активностите за кои навистина имате енергија.

Порака на денот: Вистинската сигурност ви дозволува и да кажете дека нешто не знаете.

ДЕВИЦА

Љубов: Денес обидете се да уживате во вниманието без да размислувате дали веднаш треба да возвратите со нешто. Во врската, дозволете си повеќе нежност. Слободните нека не се обесхрабруваат ако разговорот не започне совршено.

Пари: Проверете дали трошите премногу време на детал што малку го менува конечниот резултат. Одредете што е доволно добро за задачата да биде завршена и предадена навреме.

Здравје: Ќе ви годи активност што нема мерлив резултат или рок. Прошетка, музика или читање нека бидат доволни сами по себе.

Порака на денот: Не мора секој момент да биде продуктивен за да биде вреден.

ВАГА

Љубов: Нечија неодлучност може да ве наведе повторно вие да го направите целиот план. Кажете што ви одговара, но оставете простор и за туѓа иницијатива. Слободните нека не ги одложуваат сопствените обврски чекајќи порака.

Пари: Разговор за соработка ќе бара да ги изнесете и своите услови. Не се согласувајте само за да ја задржите пријатната атмосфера. Добриот договор треба да биде прифатлив за двете страни.

Здравје: Одвојте кратко време во денот без разговори и известувања. Ќе ви годи малку тишина по повеќе социјални обврски.

Порака на денот: Вашето време заслужува исто почитување како и туѓото.

СКОРПИЈА

Љубов: Ќе имате желба да отворите тема што досега сте ја избегнувале. Изберете момент кога и двајцата можете мирно да разговарате. Слободните може да почувствуваат дека површниот флерт повеќе не им е доволен.

Пари: Денот е погоден да расчистите што е договорено, а што останало само како можност. Побарајте потврда за следниот чекор пред да вложите дополнително време во некоја задача.

Здравје: Не ја носете секоја недовршена работа со себе во вечерните часови. Запишете што останува за утре и посветете се на одмор.

Порака на денот: Јасната намера е добар почеток, но постапките ја покажуваат нејзината тежина.

СТРЕЛЕЦ

Љубов: Некој може да ве изненади со предлог што ја буди вашата љубопитност. Ако сте слободни, прифатете дружење што ви е пријатно без однапред да му давате големо значење. Во врската, внесете малку игра и хумор.

Пари: Ќе посакате да започнете нешто ново, но прво проверете што треба да довршите. Не ја потценувајте вредноста на веќе вложениот труд само затоа што друга идеја изгледа повозбудливо.

Здравје: Направете простор за движење во текот на денот. Изберете активност во која уживате и која одговара на вашето темпо.

Порака на денот: Новиот почеток е полесен кога зад себе оставате помалку незавршени работи.

ЈАРЕЦ

Љубов: Партнерот ќе го цени вашето внимание повеќе ако е придружено со вистинско присуство. Оставете го телефонот настрана за време на заедничкиот разговор. Слободните може да се зближат со личност со која споделуваат слични вредности.

Пари: Практичен проблем може да се реши преку подобра распределба на задачите. Разговарајте со соработниците пред повторно сами да ја преземете најтешката обврска.

Здравје: Зачувајте време за пауза и кога денот изгледа добро организиран. Не чекајте да почувствувате исцрпеност за да забавите.

Порака на денот: Присуството не се мери со часови, туку со вниманието што го давате.

ВОДОЛИЈА

Љубов: Споделувањето необична идеја може да отвори многу попријатен разговор отколку што очекувате. Во врската, вклучете го партнерот во нешто што ве возбудува. Слободните ќе уживаат со личност што поставува интересни прашања.

Пари: Предлог што сте го чувале за себе заслужува да биде разработен. Покажете со конкретен пример како би функционирал. Побарајте мислење од некого што ќе ги забележи и практичните предизвици.

Здравје: Најдете рамнотежа меѓу времето пред екран и активностите надвор од него. Направете нешто со рацете или излезете на кратка прошетка.

Порака на денот: Идејата добива сила кога ќе ѝ дадете јасна форма.

РИБИ

Љубов: Денес ќе ви значи чувството дека некој ве слуша без да ве прекинува. Покажете ја истата грижа и кон партнерот. Слободните нека не се обидуваат да се приспособат на секое туѓо очекување за да остават добар впечаток.

Пари: Одложен одговор може да ве направи неодлучни, но не мора да го запре целиот ден. Завршете го она за кое не ви е потребна туѓа потврда. Проверете ги своите обврски пред да понудите дополнителна помош.

Здравје: Оставете време за мирна вечер и активност што ве опушта. Не ја жртвувајте паузата поради нешто што може да почека.

Порака на денот: Не треба да станете некој друг за да бидете прифатени.

Хороскопот е наменет за забава.

…