Францускиот премиер Себастиен Лекорну најави итно ангажирање на повеќе од 3.000 наставници во училиштата што се соочуваат со недостиг од кадар. Мерката доаѓа по две недели масовни ученички протести со барања за подобри услови во образованието.

Во последниот бран демонстрации низ Франција учествувале 71.500 луѓе. Протестите биле проследени со стотици апсења, тензии и напади врз образовни институции и полициски сили.

Планот на министерот за образование Едуар Жефре предвидува првите заменски наставници да започнат со работа во 114 средни училишта со најголем недостиг од кадар. Нивното распоредување е планирано во периодот од петок до следниот вторник. Во училиштата ќе бидат испратени и стотици членови на помошниот персонал.

Лекорну најави и дополнителни финансиски средства преку амандмани на буџетот за 2027 година, со цел да се обезбеди долгорочно решение за замените на отсутните наставници.

И покрај најавените мерки, протестите продолжуваат. На учениците им се приклучиле и универзитетски студенти, а за наредните денови се најавени нови демонстрации.

…

Украинскиот претседател Володимир Зеленски побара поголема американска поддршка за одбраната на Украина, откако соопшти дека во руските напади во претходните два дена загинале 78 луѓе, а 215 биле ранети, пренесе Ројтерс.

Зборувајќи пред новинарите во Прилуки на 8 октомври, Зеленски ги обвини САД за недостиг од волја да ѝ помогнат на Украина да се одбрани. Тој побара проширен пристап до сателитската услуга „Старлинк“, кој, според него, би овозможил украинските сили да ги погодуваат руските лансери за балистички ракети.

Зеленски ги критикуваше и разговорите на Вашингтон за идни економски проекти со Русија, во време кога САД посредуваат за завршување на војната. Тој реагираше и на оцената на американскиот државен секретар Марко Рубио дека конфликтот е во застој.

Неговите изјави следуваа по нападите врз Краматорск, каде што, според градските власти, на 8 октомври загинале вкупно 35 луѓе. Асошиејтед прес извести за руска наведувана бомба што експлодирала покрај автобуси со патници во источна Украина, како и за 22 загинати, меѓу кои пет деца, во претходниот ракетен напад врз Прилуки.

Украинскиот претседател најави разговори меѓу украински претставници и американските партнери на 9 и 10 октомври, на кои ќе се разгледува и противвоздушната одбрана. Тој побара од Доналд Трамп да го засили санкцискиот притисок врз Москва.

…

Литванија привремено ќе го засили обезбедувањето на границата со руската енклава Калининград, со распоредување до 100 војници кои ќе ѝ пружат поддршка на граничната полиција.

Министерот за внатрешни работи Мартинас Кателијнас побарал ангажирање на армијата, при што нагласил дека безбедносната состојба долж границата во моментов е мирна. Според него, распоредувањето на војниците е превентивен чекор.

Министерот за одбрана Робертас Каунас ја одобрил одлуката и најавил дека војниците би требало да останат на границата неколку недели. Сепак, бројот на ангажираните војници и времетраењето на нивната задача ќе зависат од понатамошниот развој на ситуацијата.

Како една од причините за засилувањето на безбедноста се наведува неодамнешниот инцидент на границата меѓу Латвија и Белорусија, каде што маскирани лица, според наводите на властите, се обиделе да префрлат група мигранти.

Литванските власти ја земаат предвид и пошироката безбедносна состојба во регионот, како и информациите за можна руска мобилизација.

Литванија е членка на НАТО и на Европската Унија. Земјата се граничи со руската енклава Калининград, но и со Белорусија, која е близок сојузник на Москва.

Властите во Вилнус засега нагласуваат дека нема непосредна закана и дека военото присуство има превентивен карактер.

..

Американската војска се подготвува за можноста од нова голема воена операција против Иран, додека претседателот Доналд Трамп сè поотворено изразува сомнеж дека сака да постигне договор со Техеран.

Американскиот претседател и неговиот тим за национална безбедност разговарале за можноста за продолжување на големите американски воени операции во наредните недели. Според извештаите, евентуалната операција би можела да опфати напади врз иранската енергетска инфраструктура, други стратешки објекти и нуклеарни цели.

Засега нема конечна одлука за нова воена операција, ниту е утврден датум за нејзино започнување.

Трамп во средата изјави дека договорот со Иран повеќе не е нешто што тој навистина сака да го постигне, иако истовремено потврди дека специјалниот пратеник на САД за Блискиот Исток, Стив Виткоф, продолжува да работи на можен договор.

„Не мислам дека договорот е нешто што навистина сакам да го постигнам повеќе, но тие се подготвени да ни понудат сè само за да запрат сè“, рече Трамп.

Американскиот претседател додаде дека Виткоф „одлично си ја врши работата“, оставајќи ја отворена можноста за дипломатско решение и покрај зголемените воени подготовки.

Можното продолжување на конфликтот доаѓа во чувствителен период за администрацијата на Трамп, особено поради претстојните избори за Конгресот.

Дополнителен фактор се и економските последици од конфликтот. Растот на цените на бензинот и дизелот создава притисок врз американските домаќинства, а продолжувањето на воените операции би можело дополнително да влијае врз енергетските пазари.

Претходно оваа недела Трамп изјави дека еден од најголемите проблеми за Вашингтон во преговорите е тоа што не било јасно кој навистина го предводи Иран.

Доколку дојде до нова воена ескалација, последиците би можеле да се почувствуваат и надвор од Блискиот Исток, особено преку цените на енергенсите и нарушувањата на глобалните транспортни и трговски текови.

…

Рускиот генерал Сергеј Суровикин, познат по прекарот „Генералот Армагедон“, повторно се споменува во контекст на можните руски планови за засилување на нападите врз Киев и неговата инфраструктура.

Во анализа за „Телеграф“, пензионираниот британски полковник Хамиш де Бретон-Гордон тврди дека рускиот претседател Владимир Путин повторно го вратил Суровикин во игра со задача да се засилат нападите врз украинската престолнина.

Според неговата анализа, мостовите над Днепар во Киев би можеле да бидат една од главните цели. Нивното уништување би предизвикало сериозни проблеми во сообраќајното и железничкото поврзување на градот и би го отежнало функционирањето на украинската престолнина.

Сепак, овие тврдења засега не се независно потврдени и се темелат на проценката на британскиот воен аналитичар.

Суровикин претходно командуваше со руските сили во Украина и стана познат по суровиот пристап во воените операции, поради што го доби прекарот „Генералот Армагедон“.

Во периодот кога беше на чело на руските сили, Москва интензивираше ракетни и беспилотни напади врз украинската енергетска инфраструктура и други критични објекти.

Де Бретон-Гордон смета дека Русија, соочена со тешкотии на фронтот, би можела да се обиде да го зголеми притисокот врз украинското население преку засилени напади врз градовите и инфраструктурата.

Посебно внимание во анализата е посветено на мостовите над Днепар во Киев. Нивното сериозно оштетување би можело да предизвика големи нарушувања во транспортот и снабдувањето.

Според британскиот полковник, Русија би можела да ја искористи и слабоста на украинската противвоздушна одбрана, особено ограничените залихи на пресретнувачки ракети за системите „Патриот“.

Во исто време, авторот предупредува дека Западот треба да ја зголеми поддршката за украинската противвоздушна одбрана и да обезбеди дополнителни радари, беспилотни летала и ракети.

Иако анализата предвидува можни идни потези на Москва, засега нема потврда дека е издадена конкретна наредба за уништување на мостовите во Киев или дека таква операција е започната.

…

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека цените на горивата во САД наскоро би можеле значително да се намалат.

Трамп, говорејќи за актуелната воена состојба и нејзините економски последици, порача дека очекува цените на горивата да паднат нагло.

Според него, намалувањето на цените би било една од последиците од развојот на ситуацијата, при што посочи дека војната е „речиси завршена“ и оти очекува да заврши во многу блиска иднина.

Изјавата доаѓа во период на зголемена неизвесност на енергетските пазари, при што секое намалување на геополитичките ризици може да влијае врз цените на нафтата и горивата.

Трамп не даде конкретна проценка за тоа колку би можеле да се намалат цените, но нагласи дека падот би бил значителен.

…

Поранешниот претседател на германската Сојузна разузнавачка служба (БНД), Аугуст Ханинг, е уапсен во рамки на истрага за сериозни сомневања поврзани со шпионажа, откривање државни тајни и обиди за велепредавство.

Ханинг, кој има 80 години, бил уапсен рано наутро во својот дом во Нордвалде, во близина на Минстер. Во исто време, во Баварија бил приведен и поранешен висок функционер на БНД, идентификуван како Манфред Д., кој своевремено бил шеф на кабинетот на Ханинг и во службата работел до пролетта 2026 година.

Според истрагата, Манфред Д. наводно му предавал на Ханинг строго доверливи информации од БНД во замена за пари, и тоа најмалку до 2022 година. Истражителите се сомневаат дека Ханинг врз основа на дел од тие информации изработил безбедносна анализа за странска разузнавачка служба.

Германските медиуми, повикувајќи се на истражителски извори, наведуваат дека во овој случај не станува збор за Русија. Во друг случај, Ханинг наводно користел информации од интерни документи на БНД во комуникација со странски агент.

Во случајот се појавуваат околу 2.000 доверливи документи

Случајот започнал да се развива по претресите во домот и канцелариите на Ханинг во септември минатата година. Тогаш истражителите од Хамбург барале докази во рамки на истрагата поврзана со случајот на семејството Блок.

При анализата на запленетиот материјал, наводно бил пронајден електронски носач со особено чувствителни информации. Истражителите утврдиле дека Ханинг поседувал документи од поново време кои содржеле строго доверливи информации на БНД, иако неговиот мандат во службата завршил уште во ноември 2005 година.

Според досегашните наоди, Манфред Д. му предал на Ханинг околу 2.000 документи. Меѓу нив биле и брифинзи за безбедносната состојба, кои се користат при редовните состаноци на шефовите на германските безбедносни институции.

Документите, според истрагата, содржеле исклучително чувствителни информации, меѓу другото за иранската нуклеарна програма и руската армија. Дел од материјалите наводно потекнувале и од странски партнерски разузнавачки служби.

Истекувањето на такви информации може сериозно да ја наруши довербата меѓу разузнавачките служби и да го загрози разменувањето чувствителни податоци со германскиот БНД.

Истрагата започнала по случајот „Блок“

Ханинг се нашол во фокусот на истражителите по претресите поврзани со случајот на Кристина Блок, наследничка на синџирот ресторани „Стек хаус“.

Германското обвинителство ја обвинува Блок дека кон крајот на 2023 година нарачала киднапирање на своите две најмали деца во рамки на спорот за старателство со нивниот татко.

Ханинг, пак, бил поврзан со претходен обид за киднапирање на децата, што тој го негира. Неговото име се појавува и во други делови од истрагата поврзана со случајот, но постапките за тие наводи сè уште не се завршени.

Втор сериозен случај што ја потресува БНД

Новиот случај доаѓа во период кога германските разузнавачки служби се соочуваат со повеќе истраги за истекување доверливи информации.

Во Берлин во моментов се води постапка и против поранешен раководител во БНД, кој е осомничен дека во 2022 година, заедно со уште едно лице, шпионирал за Русија.

Доколку сомневањата против Ханинг и Манфред Д. бидат докажани, случајот би имал исклучително сериозни последици за германската разузнавачка служба. Германските медиуми го опишуваат како потенцијално еден од најголемите разузнавачки скандали во историјата на Сојузна Република Германија.

Ханинг ја предводеше БНД од 1998 до 2005 година. По заминувањето од разузнавачката служба, стана државен секретар во германското Министерство за внатрешни работи, а подоцна работеше како претприемач и безбедносен консултант.

Истрагата против него и вториот осомничен продолжува, а засега станува збор за сомневања на истражителите, не за правосилно утврдена вина.

…

Финскиот претседател Александар Стуб оцени дека Украина денес ја има една од најмодерните, најефикасните и најискусните армии во Европа, а континуираната руска војна и хибридните операции против европските земји мора да резултираат со уште посилна поддршка за Киев.

Говорејќи на Безбедносниот форум во Хелсинки, Стуб порача дека зголемениот притисок од Москва не треба да ја заплаши Европа, туку напротив, да ја натера уште посилно да ја поддржи Украина.

Според него, сајбер-нападите, саботажите и информативните операции што се случуваат низ Европа не треба да се третираат како изолирани инциденти, туку како дел од поширока руска хибридна кампања чија цел е дестабилизација и намалување на европската поддршка за Украина.

„Колку повеќе се обидувате да нè заплашите и колку повеќе ни се заканувате, толку посилно на крајот ќе ја поддржуваме Украина“, порача Стуб.

Финскиот претседател оцени дека границата меѓу војна и мир во Европа станува сè понејасна. Во Украина, според него, Русија води класична воена операција, додека против европските земји спроведува хибридна војна преку сајбер-напади, саботажи и дезинформации.

Стуб предупреди и дека Европа не треба да ја потценува руската воена сила по завршувањето на војната.

„Руската армија не беше способна за современо војување кога започна оваа војна, но сега е. Затоа ќе биде и многу посилна кога ќе се прегрупира по војната“, рече тој.

Тој оцени дека руската инвазија веќе предизвикала последици спротивни на дел од стратешките цели на Москва. Како пример ги посочи Финска и Шведска, кои се приклучија кон НАТО по руската инвазија, како и значителното зголемување на европските издатоци за одбрана.

„Целта беше да се спречи проширувањето на НАТО. Финска и Шведска никогаш немаше да се приклучат доколку не дојдеше до целосниот напад“, истакна Стуб.

Финска стана членка на НАТО во 2023 година, а Шведска во 2024 година.

Стуб нагласи дека и покрај идните безбедносни предизвици, во одреден момент ќе биде неопходен и дијалог со Москва. Сепак, според него, идните односи ќе зависат од тоа каква Русија ќе излезе од војната, бидејќи довербата меѓу Москва и Европа е сериозно нарушена.

Во новата европска безбедносна архитектура, според Стуб, Украина ќе има особено значајна улога.

„Пред сè, Украина ја има најмодерната, најефикасната и најискусната армија“, порача финскиот претседател, додавајќи дека тоа ќе ја промени безбедносната слика на Европа.

На форумот преку видео-врска се обрати и украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој предупреди дека целите на Владимир Путин не се ограничени само на Донбас.

Зеленски оцени дека Москва сака контрола врз цела Украина и повторно воспоставување на руското влијание врз земјите од регионот.

„Неговата цел не е источна Украина. Неговата цел не е Донбас. Неговата цел е окупација на целата наша земја“, рече Зеленски.

Украинскиот претседател предупреди дека руските амбиции може да претставуваат закана и за балтичките држави и другите земји што се граничат со Русија. Тој истовремено ги отфрли повиците за неутрален став во конфликтот меѓу Москва и Киев, оценувајќи дека не може да има изедначување меѓу окупаторот и жртвата.

…

Норвешка влегува во претстојната зимска сезона со подготвен систем за испорака на природен гас и очекува да може да одговори на зголемената европска побарувачка.

Од „Гаско“, операторот на норвешката мрежа за транспорт и преработка на гас, велат дека најголемиот дел од планираните ремонтни активности се завршени и дека инфраструктурата е подготвена за периодот на најголема потрошувачка.

„Во зимската сезона влегуваме со завршени работи за одржување и добро функционирачки транспортен систем“, изјави директорот за операции на „Гаско“, Алфред Скар Хансен.

Испораките во септември биле привремено намалени поради планираните работи на одржување, но тие активности сега се завршени.

Норвешка има особено важна улога во европското снабдување со гас откако руската инвазија на Украина во 2022 година значително ја промени енергетската слика на континентот. Земјата денес обезбедува околу 30 проценти од побарувачката за природен гас во Европската Унија и Велика Британија.

Во текот на 2025 година, „Гаско“ испорачал 114,9 милијарди кубни метри гас преку мрежа со должина од околу 8.800 километри.

Уште поголеми количества се испорачани во првите месеци од годинава. До почетокот на октомври, испораките достигнале 86,2 милијарди кубни метри, што е за 2,1 милијарди кубни метри повеќе во споредба со истиот период лани.

Сепак, европскиот енергетски пазар влегува во зимата со дополнителен притисок врз цените. Цената на природниот гас во Европа во текот на годинава повеќе од двојно се зголемила и се движи околу 73 евра за мегават-час.

Европскиот комесар за енергетика Ден Јоргенсен неодамна предупреди дека Европа може да се соочи со тешка енергетска зима и ги повика земјите членки да продолжат со полнење на складиштата и да ја ограничат потрошувачката.

Дополнителен фактор е состојбата со резервите. Со почетокот на новата гасна година на 1 октомври започнува и периодот во кој европската потрошувачка традиционално расте, додека залихите во складиштата се под долгорочниот просек.

Во такви услови, норвешкото уверување дека системот е подготвен за зголемени испораки претставува важен сигнал за европскиот пазар пред почетокот на зимата.

…

Европската комисија исплати 2,9 милијарди евра на Украина за поддршка на нејзините финансиски потреби и функционирањето на јавната администрација, откако Киев спроведе неколку клучни реформи.

Исплатата е реализирана во рамки на Инструментот за Украина, финансиски механизам на Европската Унија наменет за закрепнување, обнова и модернизација на земјата, како и за нејзино приближување кон Унијата.

„Со денешната исплата помагаме да се зачува финансиската стабилност на Украина и ги поддржуваме инвестициите кои ќе бидат темел на нејзиното идно закрепнување“, изјави претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен.

Од вкупно 2,9 милијарди евра, 800 милиони се обезбедени преку заем за поддршка на Украина, додека преостанатиот износ е исплатен преку Инструментот за Украина.

Ова е осма транша исплатена во рамки на овој инструмент, кој беше воспоставен во 2024 година како повеќегодишна програма во вредност од 50 милијарди евра за периодот од 2024 до 2027 година.

Исплатата на средствата е условена со спроведување на конкретни реформи. Украинската влада има изработено план со реформи и конкретни чекори кои треба да бидат реализирани за повлекување на средствата.

Со најновата исплата, вкупната финансиска поддршка што Европската Унија ѝ ја исплати на Украина во рамки на овој план надмина 32 милијарди евра.

…