Досието на Тито во ЦИА: Дезинформации, шпионски игри и една стара мистерија
Меѓу милионите декласифицирани документи на американската разузнавачка служба ЦИА, се појавуваат и извештаи што се однесуваат на Јосип Броз Тито – југословенскиот лидер и една од клучните фигури на Студената војна. Како што објавува хрватскиот портал 24sata.hr, еден од најинтригантните извештаи на ЦИА доаѓа директно од самиот врв на советскиот извршен комитет, со информации што наводно ги пренесува агент под псевдонимот „Длабоко грло“.
Лажниот Тито и митот за прстот – вистина или заблуда?
Една од најраспространетите теории на заговор во поранешна Југославија тврди дека „лажниот Тито“ ги има сите прсти, додека „вистинскиот“ ги изгубил делумно. Сепак, полициското досие од 1928 година, по апсењето на Броз, бележи само „лузна на средниот прст“, што ја доведува во прашање оваа теорија. Познато е дека Тито претрпел неколку повреди за време на Првата светска војна и подоцна во работилница. Во документите, се забележува и неговата висина од 170 см, како и руса коса – карактеристики кои одговараат на потврдената биографија.
Советскиот играч Фјодорович Кумарјов?
Во извештај на ЦИА од октомври 1948 година, се цитира наводен извор од извршниот комитет кој тврди дека Тито всушност е советски маршал по име Фјодорович Кумарјов. Според оваа верзија, наводниот конфликт меѓу Тито и Сталин бил само сценарио со цел да се прошири комунистичкото влијание на Западот.
Во тој период, наводно, главна фигура во Москва бил Вјачеслав Молотов, а не Сталин, а Тито бил прикажан како алатка во пошироката стратегија за создавање „контролиран хаос“ во Источниот блок.
Псевдоними што и денес ги збунуваат аналитичарите
Според ЦИА, Тито користел десетици псевдоними, меѓу кои: Валтер, Металац, Томанек, Ото, Иван Костанјшек и В. Викторов. Сепак, агенцијата напоменува дека никогаш не е официјално документирано дека го користел името Фјодорович Кумарјов, иако тоа име било спомнувано на Јалта.
Судирите во извршниот комитет: Тито се спротивставувал на руската доминација
Во извештај од 15 октомври 1948 година, ЦИА забележува дека Тито одбивал да ги исполнува наредбите на Георгиј Маленков, иако во јавноста изразувал лојалност кон Сталин и Молотов. Ескалацијата на тензиите настапила кога Маленков тврдел дека Русите се супериорни над Југословените, што Тито остро го отфрлил. Според изворот, дискусијата прераснала во остра дебата на која гласот го кренале и Сталин и Молотов.
„Ако не ги решите вашите несогласувања наскоро, ќе бидам принуден со сила да ја заземам вашата територија!“, наводно извикал Сталин.
Дезинформација, двоен агент или вистинска дилема?
Вистинската природа на улогата на Тито и неговите врски со Москва остануваат неразјаснети. Можеби станува збор за дезинформации, двоен агент или просто за погрешно толкување на сложените односи во времето на Студената војна.
Едно е сигурно: ЦИА – тогаш како и денес – се обидувала да продре во затворените структури на советскиот блок. А Тито, со своите многубројни идентитети, и натаму останува фигура околу која се плетат теории, митови и шпионски игри.
