Путин нуди директни преговори, САД предлагаат демилитаризирана зона во Украина
Рускиот претседател Владимир Путин понуди одржување директни преговори со Украина без никакви предуслови, предложувајќи средбата да се одржи во четврток во Истанбул. Како одговор, украинскиот претседател Володимир Зеленски потврди преку социјалната мрежа X дека ќе учествува и дека го очекува Путин на разговорите.
Во меѓувреме, САД предложија воспоставување демилитаризирана зона во Украина, која би била заеднички контролирана од двете страни – Украина и Русија. Според предлогот, зоната би се протегала 15 километри на двете страни од тековната фронтова линија, што значи безбедносен појас од вкупно 30 километри.
Овој предлог го претстави генерал Кит Келог, специјален пратеник на американскиот претседател за Украина, во интервју за „Фокс њуз“. Според него, демилитаризираната зона би била строго надгледувана, а прекршувањата би се регистрирале. Потенцијално, таа би била обезбедена од „коалиција на добронамерни држави“.
Подготвеност на Украина?
Украинската страна засега не излезе со официјален став по предлогот. Некои аналитичари укажуваат на можноста за привремено прифаќање на моделот, со цел замрзнување на борбите и почеток на дипломатско решение.
Генералот Келог го спореди можниот развој со обединета Германија и со балтичките држави, наведувајќи дека териториите што Украина ги контролира сега ѝ припаѓаат, а идниот статус на останатите подрачја ќе зависи од подолгорочни процеси.
Сепак, ова сценарио отвора бројни прашања. Тарас Шамајда, лидер на движењето „Простор на слободата“, бара одговори од украинските власти: дали навистина ќе се повлечат трупи, кои области би биле демилитаризирани, какви закони би важеле таму, и кој би ја контролирал зоната – неутрални држави или сојузници на Русија?
Реални шанси или повторување на историјата?
Извршниот директор на фондацијата „Демократска иницијатива на Илка Кучерив“, Петро Бурковски, смета дека американскиот предлог е прагматичен и потсетува на успешни историски примери, како мировниот договор меѓу Египет и Израел од 1979 година, каде САД беа посредник, а беше воспоставена демилитаризирана зона со странски набљудувачи.
Бурковски оценува дека и 30-дневно примирје би било значаен прв чекор кон деескалација.
Но, портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изјави дека Москва сè уште не добила никаков официјален сигнал од Киев за подготвеност за воспоставување демилитаризирана зона.
Скептицизам од украински безбедносни аналитичари
Воениот аналитичар Владислав Селезњев, поранешен началник за односи со јавноста на украинскиот Генералштаб, е скептичен. Тој потсетува дека Украина и претходно имала искуства со повлекување трупи, особено во Донбас меѓу 2014 и 2022 година, кога повеќе од 20 прекини на огнот беа прекршени.
„Дури и мисијата на ОБСЕ не успеа да обезбеди трајно примирје. Не постои гаранција дека овој модел ќе даде поинаков резултат“, вели Селезњев.
