Советот на Европската Унија и Европскиот парламент усвоија привремен договор за постепено воведување на Системот за влез и излез (EES), односно новиот дигитален систем за управување со границите.
„Благодарение на овој договор, земјите-членки ќе можат да имплементираат нов систем за управување со границите за регистрирање на влезот и излезот на граѓаните на земјите кои не се членки на ЕУ во Шенген зоната. Ова е добра вест и ќе ги поддржи нашите напори да ги одржиме нашите граници безбедни“, изјави полскиот министер за внатрешни работи, Томаш Сјемоњак, како што е објавено на веб-страницата на Советот на ЕУ.
Договорот е привремен, и Советот на ЕУ и Европскиот парламент ќе треба да го потврдат, пред двете институции официјално да го усвојат.
Системот EES е ИТ систем кој дигитално ќе ги евидентира влезовите и излезите, податоците од пасошот, отпечатоците од прсти и фотографиите на лицето на граѓаните на земјите надвор од ЕУ кои патуваат за краток престој во една од 29-те европски земји.
Овој систем, кој ќе го замени сегашниот систем на рачно печатирање на пасошите, ќе се применува и за граѓаните на Македонија кога ги преминуваат границите на ЕУ.
Како што е наведено на веб-страницата на Советот на ЕУ, како дел од фазната имплементација, земјите-членки постепено ќе го применуваат системот EES и ќе работат на регистрација на најмалку 10 проценти од граничните премини по првиот месец од имплементацијата.
Во првите 60 дена, земјите-членки можат да го користат системот EES без биометриски функционалности, а по три месеци треба да го користат со биометриски функции на најмалку половина од нивните гранични премини.
До крајот на овој преоден период, земјите-членки ќе продолжат рачно да ги печатат патните документи.
Регулативата за воведување на системот EES не наведува датум за почеток на постепеното воведување на системот, бидејќи за тоа е потребна посебна одлука од Европската комисија.
Козаконодавците се согласија дека за време на постепеното започнување на работата на EES, земјите-членки можат целосно или делумно да го суспендираат работењето на EES на одредени гранични премини во исклучителни околности, за што пример е интензитетот на сообраќајот што на крајот доведува до многу долги чекања на граничните премини.
Во март, министрите за внатрешни работи на ЕУ, исто така, одобрија ревидиран план за воведување на таканаречената архитектура за интероперабилност, меѓусебно поврзан систем на ИТ алатки што се користат за управување со границите и спроведување на законот.
Според планот за движење, усвоен од управниот одбор на агенцијата eu-LISA, кој е задолжен за изградба на ИТ инфраструктурата, постепената имплементација на системот EES ќе започне во октомври 2025 година, додека Европскиот систем за информации и овластување за патување (ETIAS) ќе биде лансиран во последниот квартал од 2026 година.
Системот ETIAS, ќе бара од патниците да добијат дозвола за патување од ЕУ, која ќе чини седум евра.
Системот EES ќе го применуваат Австрија, Белгија, Бугарија, Хрватска, Чешка, Данска, Естонија, Финска, Франција, Германија, Грција, Унгарија, Исланд, Италија, Латвија, Лихтенштајн, Литванија, Луксембург, Малта, Холандија, Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Словачка, Словенија, Шпанија, Шведска и Швајцарија, додека на Кипар и Ирска пасошите сè уште ќе се печатат рачно.
Овластување за патување преку системот ETIAS ќе побараат сите земји што ќе го применуваат системот EES, како и Кипар.
