Во услови на сè почести и поинтензивни топлотни бранови, ладењето престанува да биде прашање на комфор и станува прашање на преживување. Сепак, доминантниот одговор на градежниот сектор и понатаму останува: уште повеќе клима-уреди. Нов извештај на Центарот за енергетска политика „Клајнман“, зад кој стојат над 40 експерти, предупредува дека ваквиот пристап не е одржлив и повикува на суштинска промена во начинот на кој размислуваме за ладењето – од ладење на просториите кон ладење на самите луѓе.
Овој нов пристап вклучува природна вентилација, термални маси и персонализирани системи на удобност. Авторите истакнуваат дека климатизацијата не само што троши огромна количина енергија, туку ослободува и фреони со многу поголем ефект на глобално затоплување од јаглеродниот диоксид. Ако продолжиме по овој пат, до 2050 година потрошувачката на енергија за ладење ќе се зголеми трипати.
Проблемот е комплексен и вклучува технолошки, инфраструктурни и регулаторни бариери. Енергетските мрежи во многу земји – од Индија до Тексас – веќе не можат да го издржат притисокот во екот на летото, додека затворените клима-системи доведуваат и до лош квалитет на воздухот во домовите.
Зошто тогаш не се применуваат постоечките алтернативи?
Како главни пречки се наведуваат застарените градежни прописи, отпорот на пазарот кон новитети и ниската свест кај архитектите и граѓаните. Поими како „ноќно проветрување“ или „радијантно ладење“ сè уште не се дел од стандардите во многу земји. Недостигот од доверба и стравот од инвестициски ризик го кочат прифаќањето на поиновативни решенија.
Извештајот предлага три правци за дејствување: промена на регулативите што би охрабриле пасивни и ефикасни методи на ладење; финансиски модели како „ладење како услуга“ кои би го олесниле нивното користење; и едукација на сите засегнати – од проектанти до крајни корисници.
Ако сакаме да изградиме одржлива и здрава иднина, време е да престанеме да ја гледаме климатизацијата како единствено решение. Просториите не се тие што се прегреваат – луѓето се. Време е ладењето да се постави на нови основи: хумани, иновативни и одржливи.
