Кога улична банда во Франција ќе повлече чкрапалото, никој не прашува од каде стигнало оружјето. Но токму тоа прашање стои во фокусот на новиот извештај на Глобалната иницијатива против транснационалниот организиран криминал (ГИ-ТОК), објавен во јуни 2025 година. Според нив, нелегалната трговија со оружје низ Турција, Бугарија и Грција е повеќе од изолиран криминал – таа е функционална мрежа што ја пробива безбедносната архитектура на Европа. И Македонија е следната ранлива точка.
Во Турција, над 36 милиони парчиња оружје се проценува дека се во рацете на цивили. Огромен дел од нив се нерегистрирани гасни пиштоли што лесно се модифицираат во смртоносни. Легално се извезуваат кон Бугарија, каде започнува нивната трансформација. Дел од нив исчезнуваат од официјалните канали, влегуваат во подземјето на Европската Унија, и завршуваат на улиците на Париз, Берлин или Хаг.
Бугарија е и транзит и трансформатор – членка на ЕУ со сопствена индустрија за оружје и мрежи што се движат на линијата меѓу формално и нелегално. Грција, пак, е крајна дестинација или меѓустаница. Таму оружјето не е непознато: повеќе од половина од огненото оружје не е регистрирано, а полицијата се соочува со организирани вооружени групи и екстремисти. Новата закана? Оружје печатено на 3D-принтери, купено преку интернет, и веќе во рацете на младите.
Во целата оваа мрежа, Македонија не се споменува во табелите – но е клучна на мапата. Опкружена со трите држави, со слаби гранични премини, недоволни ресурси и политички нестабилности, таа станува слаба карика во синџирот на шверцот. Во последните две години, неколку заплени на оружје во Македонија покажаа дека трасата не е теорија, туку жива рута.
„Македонија нема капацитет сама да се справи со оваа регионална мрежа. Без заедничка акција, станува само уште еден отворен коридор за нелегално оружје“, предупредува авторот на извештајот, Александар Србиновски од ГИ-ТОК.
И Европската Унија е загрижена, но и понатаму нема координиран одговор. А оружјето веќе ја пробива Шенген-зоната. Без регионален пристап – Турција, Бугарија, Грција и Македонија како една безбедносна целина – Европа ќе остане изненадена кога мрежата ќе експлодира.
Овој извештај не е само предупредување за Балканот. Тој е последен аларм за цела Европа.
