Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп водела тајни разговори за можноста Иран да добие пристап до 30 милијарди долари за развој на свој цивилен нуклеарен енергетски програм, објави Си-Ен-Ен, повикувајќи се на четири извори блиски до процесот. Во замена, Техеран би се вратил на преговарачка маса, а САД би разгледале и ублажување на некои санкции.
Разговорите, што се одвивале зад кулисите, вклучувале клучни претставници од САД и Персискиот Залив и продолжиле и оваа недела, и покрај серијата воздушни напади врз иранска територија во изминатите две недели. Според изворите, суштинска црвена линија за Вашингтон е јасна – Иран не смее да збогатува ураниум.
Таен состанок во Белата куќа
Централните елементи на можниот договор биле разгледани на таен, неколкучасовен состанок во Белата куќа, одржан на 21 јуни – само ден пред новите американски воени напади врз Иран. На состанокот присуствувале специјалниот пратеник на Трамп, Стив Виткоф, и претставници од арапските партнери во регионот.
Меѓу предлозите бил и планот за финансирање на нов ирански нуклеарен програм за мирољубива употреба, без збогатување ураниум, со проценета вредност меѓу 20 и 30 милијарди долари. Пари од САД директно нема да има – средствата би доаѓале од арапски држави сојузнички на Вашингтон, потврдуваат американски извори.
Дополнителни активности вклучуваат можност за делумно укинување на санкции и пристап на Иран до замрзнати средства во износ од околу шест милијарди долари, кои моментално се наоѓаат на странски банкарски сметки.
Креативни предлози, неизвесна иднина
Меѓу новите идеи, кои се разгледуваат во контекст на напнатата безбедносна ситуација, е и предлогот заливските држави да ја финансираат трансформацијата на иранската нуклеарна постројка во Фордо – која неодамна беше цел на американски воздушни напади – во центар за мирољубива употреба без збогатување.
„Постојано се појавуваат нови идеи – сите се обидуваат да најдат креативно решение“, изјавил извор за Си-Ен-Ен. „Но, во овој момент, никој со сигурност не може да каже како ќе се развива ситуацијата“, додал друг извор запознаен со петте досегашни рунди на преговори меѓу Вашингтон и Техеран, кои се одвивале пред најновите американско-израелски напади.
Во изјава за CNBC, специјалниот пратеник Виткоф потврдил дека целта на САД е „сеопфатен мировен договор“.
