Пред околу 252 милиони години, планетата ја доживеала најголемата катастрофа во својата историја – масовно изумирање кое уништило 90% од сите живи организми. Иако научниците долго време знаеја дека вулканската активност во Сибир ги испуштила огромните количини јаглерод диоксид и ги загреала океаните и атмосферата, не беше јасно зошто смртоносната топлина траела дури пет милиони години по тој настан.
Меѓународен тим научници, со помош на ретка и обемна збирка фосили од Кина, сега тврди дека одговорот лежи во исчезнувањето на тропските дождовни шуми – клучниот „амортизер“ на климата. Студијата објавена во списанието Nature Communications покажува дека со уништувањето на вегетацијата, Земјата ја изгубила способноста да складира јаглерод, што довело до долготрајна климатска криза.
„Ова е единствениот познат настан кога целата копнена вегетација исчезнала“, вели проф. Бенџамин Милс од Универзитетот во Лидс. Истражувачите креирале детални карти за тоа какви растенија и дрвја постоеле пред, за време и по изумирањето – нешто што никогаш досега не било направено. Податоците покажуваат драстичен пад на растителниот покров, што го пореметило природниот јаглероден циклус, го запрело процесот на „силикатно трошење“ и довело до задржување на екстремни нивоа на CO₂ во атмосферата.
Научниците предупредуваат дека вакви „точки на пресврт“ – кога климатските промени стануваат неповратни – се можни и денес. „Ако тропските шуми денес се уништат поради глобалното затоплување, дури и ако го запреме загадувањето, тоа нема да значи автоматски опоравување на климата“, предупредува Милс. „Напротив, затоплувањето може да продолжи и да се влоши.“
Иако постои надеж дека модерните тропски шуми се поотпорни од оние пред 252 милиони години, пораката од студијата е јасна: граничната линија не е далеку, и доколку ја преминеме, последиците ќе бидат катастрофални.
