Иако американскиот претседател Доналд Трамп беше поздравен како лидер во објавата за новиот модел на воена помош за Украина, европските лидери – особено Германија – се тие што ја осмислија и туркаат иницијативата зад сцената.
Во првото појавување со Трамп како генерален секретар на НАТО, поранешниот холандски премиер Марк Руте го поздрави потегот како „навистина голем“, покажувајќи ја вообичаената дипломатска внимателност при настап со Трамп. Но, според европски извори, клучните одлуки се донесени во Берлин.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц, заедно со Руте, го гура планот како итен одговор на руската летна офанзива и неизвесноста околу американската поддршка. Мерц неколку пати директно разговарал со Трамп, уверувајќи го дека Германија ќе одигра „одлучувачка улога“ во испораката на американско оружје за Киев.
„Ова го правиме и во наш интерес – за да ја зајакнеме одбраната на Украина и да го зголемиме притисокот врз Москва“, изјави Мерц. Но, според извори од неговиот тим, реалната слика е дека Европа всушност го води Трамп – не обратно.
Модел по мерка на Трамп
Европските лидери го прилагодија моделот според политичката логика на Трамп – американско оружје, но финансирано со европски пари. Така САД ќе заработат, а Трамп ќе може да ја сочува поддршката од својот изолационистички блок, без директно зголемување на буџетската помош.
„Овој модел му овозможува на Вашингтон да ја зголеми поддршката за Украина, но со одредена дистанца што е типична за раните месеци од Трамповото владеење“, велат од германската влада.
Поделена Европа – Франција вели „не“
Сепак, планот не е едногласно прифатен во Европа. Францускиот претседател Емануел Макрон го отфрла моделот, инсистирајќи на вложување во европската одбранбена индустрија. За разлика од него, Велика Британија, Холандија и скандинавските земји го поддржуваат моделот. Германија инсистира дека единствено купување американски системи – како Патриот – може веднаш да ја зајакне украинската одбрана.
„Го цениме дополнителното снабдување со Патриоти. САД, Германија и Норвешка веќе работат на тоа“, објави украинскиот претседател Володимир Зеленски.
Од независност до трансатлантска лојалност
Овој потег претставува и драматичен пресврт за Мерц. Уште на ноќта на победата на изборите во февруари, ветуваше посилна, автономна Европа, независна од Вашингтон. Но денес тој гласно го фали Трамп и го претставува како клучен НАТО партнер.
Новиот пристап на Берлин е олицетворение на реалполитиката – прагматизам наместо судир. Мерц проценил дека е попаметно да се работи со Трамп, отколку против него. Но прашањето останува: дали Европа ќе успее да ја зачува контролата врз играта што сама ја започна?
