Бројот на нови случаи на ХИВ меѓу руските војници драматично се зголемил по почетокот на инвазијата врз Украина, покажува извештај на рускиот Воено-медицински журнал. Најголемиот скок бил регистриран во периодот на мобилизација, а до крајот на 2023 година, бројот на новодијагностицирани случаи бил дури 20 пати поголем во споредба со периодот пред војната.
Според анализата на Карнеги центарот за Русија и Евроазија, високата стапка на зараза не е резултат само на контакт со крв или воени повреди, туку и последица на ризично однесување — незаштитени сексуални односи и споделување игли при интравенско користење дрога. „Во војска што секој ден го живее како да е последен, ваквите практики стануваат секојдневие“, стои во извештајот.
Русија и пред војната имаше сериозен проблем со ХИВ — регистрирани се над 1,1 милион случаи, но се претпоставува дека вистинската бројка надминува 1,5 милиони. Според податоци на UNAIDS, во 2021 година Русија носела речиси 4% од глобалните случаи, иако не сочинува ни 2% од светската популација.
Дополнително, руските власти ги ограничуваат активностите на невладините организации кои се занимаваат со ХИВ-превенција. Законот за „странски агенти“ затвори бројни здруженија кои добиваа поддршка од странство, а последната одлука на Врховниот суд со која меѓународното ЛГБТ движење е прогласено за „екстремистичко“ ги маргинализира најранливите групи.
Ситуацијата не е поинаква ниту во Украина, која има највисока стапка на ХИВ во Европа — околу 240.000 заболени. Воените дејства го отежнаа пристапот до тестирање и терапија, а на окупираните територии, како Херсон, превентивните услуги речиси и да не постојат.
Експертите предупредуваат дека тековните репресивни политики и отсуството на сеопфатен одговор само ја продлабочуваат кризата, која сè повеќе ги погодува работоспособните генерации.
