Брисел, 2 август 2025 – Од денеска, во Европската Унија стапија на сила новите правила за транспарентност на модели на вештачка интелигенција од општа намена, како што се ChatGPT, Gemini и Grok. Овие обврски произлегуваат од новиот сеопфатен Закон за вештачка интелигенција што ЕУ го усвои минатата година.
Според регулативата, компаниите што развиваат напредни модели мора да објават како функционира нивната технологија, кои податоци се користеле при нејзината обука, како и кои безбедносни мерки се преземени – особено ако се проценува дека моделите претставуваат потенцијален ризик за јавноста.
Целта на законот е, меѓу другото, и поголема заштита на авторските права. Развивачите сега се должни да пријават дали користеле автоматизирано прибирање податоци од интернет и да ги наведат чекорите преземени за заштита на интелектуалната сопственост, како и да обезбедат контакт-точки за носителите на права.
Сепак, здруженија на автори, уметници и издавачи изразија незадоволство. Германската иницијатива „Urheberrecht“ во заедничка изјава оцени дека новите правила се недоволни без задолжителна обврска за прецизно именување на конкретни датасети или веб-домени.
Иако граѓаните сега имаат можност да тужат AI-компании, Европската канцеларија за вештачка интелигенција ќе почне со активна примена и надзор дури од август 2026 година за новите модели, а од август 2027 година и за моделите што се објавени пред денешниот датум.
За прекршување на правилата се предвидени казни до 15 милиони евра или 3% од годишниот глобален промет.
Европската комисија објави и доброволни упатства и кодекс на однесување за полесна усогласеност. Google, развивачот на Gemini, најави дека ќе го потпише кодексот, но предупреди дека строгата регулатива може да ја задуши иновацијата.
