Евтини руски дронови направени од дрво и стиропор ја тестираа одбраната на НАТО, влегувајќи во полскиот воздушен простор и предизвикувајќи реакција на највисоко ниво. Иако Полска и Литванија веднаш го затворија источниот воздушен простор и се повикаа на Член 4 од НАТО-договорот, остана прашањето дали алијансата е подготвена за вакви евтини, но ефикасни закани.
Полска собори дел од најмалку 19 дронови со опрема вредна милијарди долари – вклучувајќи авиони Ф-35, системи „Патриот“ и извидувачки летала – иако самите дронови чинат околу 10.000 долари по парче. НАТО успеа да пресретне само четири од нив, во споредба со Украина која редовно бележи стапка на соборување од 80 до 90 проценти.
„Не е одржливо за секој напад да испраќаме Ф-16 и Ф-35. Мораме да инвестираме во поспецифични и поевтини системи за противдронска одбрана“, изјави Улрике Франке од Европскиот совет за надворешни односи.
Заканата беше сериозна: пет дронови биле насочени кон база на НАТО пред да бидат пресретнати од холандски Ф-35 авиони. Ситуацијата ја отвори дебатата за тоа дали НАТО може да продолжи со сегашниот пристап или мора да се прилагоди на реалноста на евтината, масовно произведена руска технологија.
Некои европски компании веќе нудат решенија – шведскиот „Saab“ разви нискобуџетна ракета „Nimbrix“, а Франција инвестира во ласерски системи против дронови. Но експертите предупредуваат дека Европа мора да промени стратегија и да се насочи кон побрзи, пофлексибилни и нискобуџетни решенија, слично на украинскиот модел кој комбинира електронски контрамерки со масовно производство на сопствени пресретнувачки дронови.
„Ова не е нова лекција, но времето за реакција е одамна поминато“, предупредуваат аналитичарите, додавајќи дека НАТО мора итно да ја преиспита својата одбранбена стратегија пред евтините закани да станат прескапи порази.
