Нобеловата награда за хемија за 2025 година им припадна на научниците Сусуму Китагава (Универзитет Киото, Јапонија), Ричард Робсон (Универзитет Мелбурн, Австралија) и Омар М. Јагхи (Универзитет Калифорнија, Беркли, САД). Тие ги развија метал-органските рамки (MOF) – материјали кои можат да складираат големи количества гасови во мал волумен, слично на волшебната торба на Хермиона од „Хари Потер“.
Метал-органските рамки се составени од метални јони поврзани со долги органски молекули, кои формираат кристали со големи празнини способни да „фати“ гасови и други супстанци. Овој материјал може да се користи за собирање отровни гасови, пречистување вода од пустински воздух, катализа на хемиски реакции и разградување на штетни хемикалии, вклучувајќи ПФА, фармацевтски отпад и хемиско оружје.
Најголемиот потенцијал на MOF материјалите е во борбата против климатските промени, бидејќи се тестираат за апсорпција на јаглерод диоксид (CO2) од фабрики и електрани.
„Длабоко сум почестен што моето долгорочно истражување е препознаено. Мојот сон е да го фаќам воздухот и да го претворам во корисни материјали користејќи обновлива енергија“, изјави Китагава на конференција за медиуми.
Наградата, објавена на 8 октомври во Стокхолм, носи и парична награда од 11 милиони шведски круни (околу 1,2 милиони долари) и претставува 117-та Нобелова награда за хемија.
Иако инспирирани од фантазијата на „Хари Потер“, метал-органските рамки се реална научна иновација која може значително да придонесе за зачувување на животната средина и напредок во хемиската индустрија.
