F-117 Nighthawk е еден од најпознатите и најреволуционерни воени авиони во историјата на воздухопловството. Создаден во строга тајност од американската компанија Lockheed Martin, овој авион беше првиот оперативен борбен авион со „стелт“ технологија – способен да избегне радарска детекција.
Технологија што ја смени војната
Развиен во 1970-тите, а официјално откриен во 1988 година, F-117 беше одговор на потребата за летало што може да навлезе во непријателски територии без да биде откриено. Со својата необична геометриска форма и материјали што апсорбираат радарски бранови, авионот стана симбол на новата ера во воената технологија.
Тајност и моќ во мали димензии
Иако често се нарекува „стелт борбен авион“, F-117 всушност е дизајниран како „стелт-бомбардер“ со исклучителна прецизност. Може да носи две ласерски наведувани бомби и да извршува операции ноќе, што му ја донесе и ознаката Nighthawk („ноќен јастреб“).
Првата голема употреба – Заливската војна
F-117 го покажа својот полн потенцијал за време на Заливската војна во 1991 година. Американските воздухопловни сили го користеа авионот за прецизни напади врз стратешки цели во Ирак, без ниту еден загубен авион во првите недели на конфликтот. Светот тогаш првпат сфати дека „невидливоста“ веќе не е научна фантастика, туку реалност.
Падот во Србија – крај на митот за непобедливост
На 27 март 1999 година, за време на НАТО интервенцијата во Србија, еден F-117 беше соборен од страна на српската противвоздушна одбрана. Инцидентот во близина на селото Буђановци покажа дека и „невидливите“ авиони не се неуништливи, но истовремено го потврди технолошкото чудо што стоеше зад нивниот дизајн.
Пензионирање и наследство
Американските воздухопловни сили го повлекоа F-117 од активна служба во 2008 година, заменувајќи го со понапредниот F-22 Raptor. Сепак, неколку единици и денес повремено се користат за тестирања и тајни мисии.
Симбол на нова ера
F-117 Nighthawk останува легенда – не само поради својата форма и тајност, туку и поради тоа што го отвори патот за современите стелт авиони како F-22 и F-35. Со него започна ново поглавје во воздухопловната историја, каде што технологијата и прецизноста станаа подеднакво важни како и огнената моќ.
Авионот што некогаш беше „невидлив“ денес останува видлив симбол на човечката иновација и технолошки напредок.
