Иако во 1974 година локални земјоделци во кинеската провинција Шанси открија познатата теракотна војска — илјадници глинени војници и коњи кои ја чуваат гробницата — самата гробница никогаш не е отворена.
Причината е страв и почит. Според извештајот на IFL Science, научниците веруваат дека секое отворање би можело да предизвика непоправлива штета на вредните артефакти. Но, постои и нешто уште позастрашувачко — приказни за смртоносни замки кои би можеле да ги убијат сите кои ќе се обидат да влезат.
Кинескиот историчар Сима Цијан, кој пишувал околу сто години по смртта на императорот, оставил детално опишување на гробницата. Според неговите записи, императорот наредил изградба на подземни палати и кули, и гробницата да биде полна со ретки артефакти и непроценливо богатство. „Занаетчиите биле задолжени да направат лакови и стрели подготвени за пукање врз секој кој ќе влезе во гробницата,“ наведува Цијан. Најзастрашувачкиот детал е дека за создавање на вештачки реки и мориња, вклучувајќи ги Јангце и Жолтата река, била користена живa, која механички текла низ подземното царство на императорот.
Научниците неодамна потврдиле дека опасноста од живата не е легенда. Истражување од 2020 година покажало високи концентрации на живa во почвата над гробницата, што сугерира дека отровни пари можат и понатаму да излегуваат низ пукнатини.
И покрај технолошкиот напредок, кинеските експерти не сакаат да ризикуваат. Иако постојат неинвазивни методи, како 3D скенирање и георадар, тие не се доволно развиени за сложеноста на гробницата. Контактот со воздух, влага или бактерии може неповратно да ги уништи артефактите, како што се случило на други археолошки наоѓалишта.
Гробницата на Кин Ши Хуан сè уште останува едно од најголемите археолошки мистерии во светот. Комбинацијата на смртоносни замки, отровна живa и непроценливо богатство ја прави фасцинантна и застрашувачка истовремено. Додека археолозите чекаат совршена технологија за безбедно истражување, гробницата останува неотворен портал во минатото — потсетник на моќта, амбицијата и стравот на еден од најзначајните владетели во човечката историја.
