Естонија, Латвија и Литванија оваа година се повлекоа од глобалната конвенција за забрана на противпешадиски мини, а во последните недели започнаа со завршни подготовки за поставување на таков тип експлозивно оружје на своите граници со Русија и Белорусија. Својата намера да се повлечат од конвенцијата најавија и Полска и Финска, а нивното повлекување ќе стапи во сила на почетокот на следната година.
Конвенцијата за забрана на употреба, складирање, производство и трансфер на противпешадиски мини – позната како Отавска конвенција – е усвоена во 1997 година, а стапи на сила на 1 март 1999 година. Нејзините главни правила се целосна забрана на производството, поседувањето, преносот и употребата на вакви мини, како и обврска за уништување на постојните залихи, спроведување активности за разминирање и поддршка на жртвите.
Во заедничката изјава на министрите за одбрана на трите балтички држави и Полска се нагласува дека „воените закани кон земјите што граничат со Русија и Белорусија значително се зголемиле“.
„Со оваа одлука испраќаме јасна порака – нашите држави се подготвени, можат и мораат да ги употребат сите неопходни мерки за одбрана“, стои во заедничкото соопштение.
Лидерите на овие земји повеќепати посочија дека руската армија за време на инвазијата врз Украина често користела мински полиња и други неконвенционални методи. Владите тврдат дека мините можат да бидат незаменлив елемент на територијалната одбрана, особено во балтичките држави и Полска, каде што стравувањата од изненадна и брза агресија се силно изразени.
Полскиот премиер Доналд Туск изјави дека времињата се такви што ниту една држава не смее да си дозволи да се ослабува.
„Сè што може да ја зајакне полската одбрана ќе биде применето. Ќе ги искористиме сите опции“, порача Туск.
Граѓански и хуманитарни организации предупредуваат на катастрофални последици за цивилите и за меѓународното хуманитарно право. Human Rights Watch наведува дека со оваа одлука државите ги изложуваат на опасност и сопствените граѓани, а потегот претставува чекор назад во областа на хуманитарното право. Меѓународниот комитет на Црвениот крст јавно ги повика државите да ги преиспитаат ваквите одлуки, потсетувајќи на нивните хуманитарни обврски.
Војните аналитичари имаат поделени ставови за ефикасноста на мините во современиот контекст, кога сè поголема улога играат дроновите. Едните сметаат дека, во случај на ненадеен копнен напад, минските полиња би можеле да го забават напредувањето на противникот и да овозможат време за мобилизација или НАТО-интервенција. Други предупредуваат на практичните и тактичките ограничувања – во доба на воздушно и беспилотно војување, минските полиња имаат помала способност да спречат сложени комбинирани напади, а нивното поставување бара обемна логистика, обука и долгорочно планирање за разминирање.
За сега нема најава дали уште некоја држава-членка на Европската унија ќе им се приклучи на балтичките земји, Полска и Финска во оваа одлука.
