Европските политички кругови со жестоки реакции го пречекаа најновиот мировен предлог на администрацијата на Доналд Трамп, кој предвидува искористување на замрзнатите руски средства за американски реконструкциски проекти по евентуален прекин на огнот. Планот, чиј главен преговарач е Стив Виткоф, дополнително ги влоши веќе напнатите односи меѓу Вашингтон и европските сојузници.
Во документот од 28 точки се предлага замрзнатите средства на Русија – околу 140 милијарди евра кои се чуваат претежно во Белгија – да се користат по американски модел, при што САД би земале „50 проценти“ од профитот од нивната употреба. Европските дипломати предупредуваат дека оваа идеја во целост го урива процесот што Унијата со месеци се обидува да го финализира: користење на средствата за да се обезбеди заем за Украина и да се спречи финансиски колапс во 2026 година.
„Европејците се преморени од обиди да создадат правно одржливо решение. А Трамп сака да извлече профит“, изјави поранешен француски функционер, оценувајќи го предлогот како „скандалозен“. Други европски претставници, исто така под анонимност, предупредија дека ваквите идеи ја уништуваат шансата договорот за заемот да биде усвоен од сите 27 земји членки на ЕУ.
Еден висок функционер во Брисел цинично забележал дека САД „немаат никаква моќ“ да ги одмрзнат средствата што се чуваат во Euroclear, додека друг европски политичар остро заклучил дека „Виткоф треба да побара професионална помош“.
Белгија, каде што се наоѓаат најголемиот дел од средствата, стравува дека би била изложена на огромен ризик од руска одмазда доколку средствата бидат искористени за украински заем. Тоа создава раздор меѓу белгиските власти и државите кои бараат итна акција во корист на Киев.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски предупреди дека новиот план на Трамп го става Киев во една од најтешките историски дилеми – избор меѓу губење на „достоинството“ или губење на „клучниот партнер“. Тој добил уверувања од европските лидери дека остануваат посветени на „праведен мир“ и дека ниту едно решение што го засега континентот и НАТО не може да се донесе без европски консензус.
Во момент кога Украина се соочува со сериозни финансиски притисоци, а разговорите во Брисел се во финална, но кревка фаза, изненадниот американски предлог сериозно ги наруши европските напори и внесе нова доза неизвесност во еден од најчувствителните меѓународни процеси.
