Соединетите Американски Држави се подготвуваат да воведат нов, остар пакет санкции против рускиот енергетски сектор, со цел да го засилат притисокот врз Москва доколку претседателот Владимир Путин одбие мировен договор со Украина, пренесува Блумберг, повикувајќи се на извори запознаени со разговорите.
Според истите извори, Вашингтон разгледува неколку сценарија – од санкции против таканаречената „сенка флота“ на Русија, односно нелегалните танкери што транспортираат руска нафта, до мерки против трговците и посредниците вклучени во овие трансакции. Разговорите се водат зад затворени врати, а соговорниците зборуваат под услов на анонимност.
Некои од изворите на Блумберг наведуваат дека новите мерки би можеле да бидат објавени веќе во текот на оваа недела. Американскиот министер за финансии, Скот Бесант, наводно веќе ги разгледал опциите со група европски амбасадори, како дел од поширока координација со сојузниците.
Целта е јасна – дополнително да се стегне финансискиот обрач околу Русија и да се ограничат приходите од извоз на енергија, кои претставуваат клучен извор за финансирање на војната против Украина.
Во меѓувреме, на маса е и заеднички мировен план на САД и европските сојузници, чија цел е одвраќање од идни руски напади. Планот предвидува зајакнување на украинската армија, распоредување европски сили во Украина и проширена употреба на американски разузнавачки капацитети.
Според Њујорк тајмс, безбедносните гаранции треба да создадат основа за поширок прекин на огнот, но и да ја убедат Украина да прифати болни компромиси – територијални отстапки и откажување од формалното членство во НАТО.
Во изминатите два дена, американски и европски дипломати одржаа интензивни средби со украинските лидери во Берлин. Таму, во голема мера, беа усогласени два клучни документа што ги дефинираат идните безбедносни гаранции. На состаноците учествуваа претставници од десетина европски земји, меѓу кои Франција, Германија, Италија и Велика Британија.
„Гледаме реален и конкретен напредок“, изјави претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен. „Овој напредок е резултат на тесната координација меѓу Украина, Европа и САД.“
Сепак, вистинската пречка останува – Русија. Москва не е дел од овие разговори, а без нејзино учество, сеопфатен прекин на огнот изгледа далеку.
Рускиот заменик-министер за надворешни работи, Сергеј Рјабков, вчера порача дека Москва нема намера да попушти. Русија, според него, и натаму бара Украина да го предаде целиот Донбас и категорично се спротивставува на какво било присуство на НАТО сили на украинска територија.
Иако американските претставници тврдат дека Путин на крајот би можел да прифати европски сили кои формално нема да бидат под знамето на НАТО, дел од европските лидери остануваат скептични.
„Звучи многу ветувачки, особено во споредба со претходните позиции, но би било прерано да кажеме дека ги знаеме сите детали“, изјави полскиот премиер Доналд Туск.
Документите договорени во Берлин се резултат на повеќе од осум часа интензивни преговори. Првиот утврдува општи принципи и обврски слични на Член 5 од НАТО – напад врз Украина би значел обврска за помош.
Вториот, таканаречен „воено-оперативен документ“, детално опишува како американските и европските сили би соработувале со украинската армија за да се спречи нов руски обид за освојување територии.
Клучен елемент е зајакнувањето на украинската армија на околу 800.000 војници во мирновременски услови, со модерна обука и опрема. Дополнително, се планира распоредување европска воена сила во западна Украина, далеку од линијата на прекин на огнот, со задача да го обезбедува воздушниот и поморскиот простор.
САД, пак, нема да испраќаат свои војници. Наместо тоа, Вашингтон ќе обезбедува разузнавачка поддршка, надзор на прекинот на огнот и следење на евентуални руски прекршувања – став што американскиот претседател Доналд Трамп јасно го повторува.
Претседателот Володимир Зеленски не крие загриженост дека новите гаранции би можеле да завршат како Будимпештанскиот меморандум од 1994 година – хартија без вистинска заштита. Токму тој договор беше прекршен со руските инвазии во 2014 и 2022 година, без решителна реакција од гаранторите.
Американски и европски претставници уверуваат дека овојпат ќе биде поинаку. Новиот договор, велат тие, ќе биде правно обврзувачки, а Трамп се согласил да го испрати на ратификација во американскиот Сенат.
Зеленски најави дека документите би можеле да бидат финализирани во наредните денови, по што ќе бидат доставени до Москва. Нови средби со украинските преговарачи се очекуваат многу скоро – можеби веќе овој викенд.
Пораката до Кремљ е јасна: или мир – или нов бран економски казни.
