Доналд Трамп повторно ја отвори чувствителната тема за Гренланд, тврдејќи дека САД „мора да го имаат“ островот од причини на национална безбедност – изјава што предизвика силни реакции во Данска и на самиот Гренланд. Тензиите дополнително се зголемија откако Трамп назначи специјален пратеник за островот, улога што ќе ја преземе гувернерот на Луизијана, Џеф Лендри, познат како близок сојузник и истомисленик на поранешниот американски претседател.
„Лендри ќе ја предводи промената“, порача Трамп, оставајќи малку простор за двоумење околу неговите намери.
Гренланд, стратешки позициониран меѓу Европа и Северна Америка и богат со минерални ресурси, претставува клучна точка за американскиот систем за рана одбрана од балистички ракети. Но Трамп инсистира дека економските интереси не се во прв план.
„Не ни треба поради минералите, туку поради безбедноста. Ако го погледнете Гренланд, ќе видите руски и кинески бродови по должината на брегот. Ни треба за национална безбедност. Мораме да го имаме“, изјави тој.
Острите изјави од Вашингтон наидоа на јасен и недвосмислен одговор од Копенхаген и Нук. Данската премиерка Мете Фредериксен и премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, во заедничка изјава нагласија дека иднината на островот не е предмет на преговори.
„Не можете да анектирате друга земја, дури ни под изговор на меѓународна безбедност. Гренланд им припаѓа на жителите на Гренланд и САД нема да го преземат“, порачаа тие.
По враќањето во Белата куќа, Трамп го реактивира својот долгогодишен интерес за најголемиот остров во светот, одејќи дотаму што одби целосно да ја исклучи и можноста за употреба на сила за воспоставување контрола врз оваа полуавтономна данска територија. Гренланд, со околу 57.000 жители, од 2009 година има право да прогласи независност од Данска – идеја што ја поддржува мнозинството од локалните политички партии.
Данскиот министер за надворешни работи, Ларс Локе Расмусен, ја оцени ситуацијата како сериозно нарушување на сојузничките односи.
„Одеднаш се појавува специјален пратеник на американскиот претседател, кој, според неговите зборови, е задолжен да го преземе Гренланд. Ова е целосно неприфатливо. Нашите долгогодишни сојузници нè ставаат во исклучително тешка позиција“, изјави Расмусен.
Контроверзните потези на Трамп повторно ја отвораат дебатата за суверенитетот, безбедноста и геополитичките амбиции на Арктикот – регион кој станува сè поважен на глобалната сцена.
