Во последните две години, македонско-норвешката музичка соработка на дуото Добрила и Дориан роди нешто навистина уникатно – двоен албум издаден од Apollon Records, насловен „Двете кралски ќерки“ (To kongsdøtre). Ова ограничено издание, достапно во само 200 примероци, е плод на визија која ги поврзува минатото и сегашноста, Истокот и Западот, и ја слави историјата на две необични жени – митската света Сунива и византиската принцеза Ана Комнина.
Автор на проектот е норвешкиот музичар со македонско потекло, Џулијан Мишиќ. Неговото име е веќе познато на норвешката јавност поради национално признатата автобиографска театарска продукција DOP, но To kongsdøtre претставува нова пресвртница во неговата кариера. Со долгорочната соработка со македонските музичари Дориан Јовановиќ и Добрила Грашеска, Мишиќ се впушта во длабоко истражување на своите корени, создавајќи музичко дело кое е и културен и историски мозаик.
Проектот беше првпат изведен во катедралата во Берген во 2023 година, историски простор посветен на Свети Олав и неговото време. Во рамки на албумот, дел од најстарите нотирани песни од Норвешка и музика посветена на Олав се соединуваат со византиски композиции и македонски традиционални елементи, создавајќи дијалог меѓу различни епохи и култури.
Двете историски ликови што го инспирираа делото, Сунива и Ана Комнина, биле кралски ќерки со блиски судбини – двете го завршиле животот во прогонство и оставиле неизбришлив белег во историјата. Сунива е заштитничка на Западна Норвешка, чие име живее во народната митологија, додека Ана Комнина е византиска принцеза и една од првите жени-историчари, авторка на Алексијадите, 15-томно дело посветено на животот и владеењето на нејзиниот татко, императорот Алексиј Комнин.
Идејата за албумот се родила пред повеќе од десет години во едно скопско кафуле, кога Мишиќ и Дориан Јовановиќ разговарале за Византија, Викинзите и христијанизацијата на Норвешка. Семе за големото дело било засадено тогаш – поетската инспирација за музиката почнува со поемата на Мишиќ за 850-годишнината од преносот на моштите на Света Сунива, која подоцна станува основа на албумот.
Во To kongsdøtre, историјата оживува преку музика која предизвикува границите меѓу традиционалното и современото. Изведбите на актерката Рагнилд Гудбрандсен ги пренесуваат двата лика низ музички пејзажи што спојуваат норвешки и византиски мотиви со македонска фолклорна експресија. Албумот е повеќе од музика – тоа е мост, поетска слика за две кралски ќерки кои со своите судбини инспирираат креативност и поврзаност низ вековите.
Како што вели Кјетил Алменинг, директор на Bergen kirkeautunnale, „Двете кралски ќерки“ нудат безвремен потсетник на историските врски, музичкото единство и заедничкото културно наследство преку граници.“
