Огромен, зарѓан танкер за сурова нафта што плови кон север низ Атлантикот стана центар на глобално внимание откако со денови бил следен, а на крај и запленет од американските сили, додека руската војска брзала кон него.
Иако не превезува нафта, танкерот долг 300 метри очигледно има вредност. Теориите за причините се движат од шпекулации дека во трупот е скриено руско оружје со висока вредност, до можноста бродот да стане симболичен трофеј во трансатлантската борба за моќ меѓу Русија и Америка.
Америка и Русија во клинч во Атлантикот
Моментално наречен Маринера, бродот наводно се смета за дел од „флотата од сенка“ што ја користат Русија, Иран и Венецуела за да ги заобиколат западните санкции. Со години овие пловила превезувале товар и евтино гориво низ целиот свет, вклучително и во Кина.
Вашингтон и неговите европски сојузници одамна се обидуваат да ја сузбијат нелегалната поморска трговија. Тие напори достигнаа критична точка минатиот месец откако Доналд Трамп воведе поморска блокада за танкери што ги кршат санкциите во близина на Венецуела — земја со најголеми резерви на нафта во светот и клучна дестинација за бродовите од „флотата од сенка“.
Маринера е еден од десетината танкери што се обидуваат да ја избегнат блокадата. Во декември избегнал заплена во Карипското Море, го сменил името од Бела 1 во Маринера и го променил курсот кон северна Русија, пред во средата да биде запрен додека пловел низ студениот Атлантик.
Маринера е под американски санкции од јуни 2024 година поради обвинувања дека превезувал нелегален товар за Хезболах — либанска милитантна група поддржана од Иран.
Американската крајбрежна стража се обидела да го запре танкерот во Карибите во декември, додека пловел кон Венецуела, но екипажот го спречил упадот.
Минатиот месец, американските специјални сили се спуштиле од хеликоптер на бродот Скипер, танкер во близина на Венецуела што САД го ставиле под санкции во 2022 година. Во средата биле видени припадници на американската крајбрежна стража како се качуваат на танкер во меѓународни води во близина на Карибите.
Сепак, да се направи истото со Маринера е сосема поинаку и носи многу поголем ризик. Додека Скипер пловел под знамето на Гвајана, Маринера е регистрирана и плови под руско знаме.
Москва ги „вади“ бродовите од сенка
Ова е новост: екипажот на танкерот минатиот месец набрзина го обоил руското знаме на трупот. Москва подоцна поднела официјален дипломатски протест, барајќи од Вашингтон да ја запре потерницата на отворено море.
Тоа не е единствениот танкер кој во последните недели, во венецуеланските води, бил префрлен под руско знаме. Со ставање на своето знаме на дел од бродовите од „флотата од сенка“, Москва практично ги извадила тие танкери од сенка, отворено предизвикувајќи го Западот.
Крег Кенеди, соработник во Дејвис центарот за руски и евроазиски студии на Харвард, изјави дека одлуката на Москва да го регистрира бродот можеби била обид да се стекне предност со заобиколување на американската нафтена блокада на Венецуела.
„Запленувањето брод под руско знаме на отворено море значи игнорирање на руските тврдења за исклучива јурисдикција над пловилото“, рече Кенеди, додавајќи дека Москва можеби претпоставила оти САД нема да се качат на брод под руско знаме.
Кремљ го потценил Трамп
Но Кремљ погрешно проценил до каде ќе оди Трамп, вели Кенеди. Минатиот викенд, американските сили го уапсија претседателот на Венецуела, Николас Мадуро, и неговата сопруга Силија Флорес пред зори, а сега им се суди во Њујорк.
„Ова беше обид на Русија да стекне предност со интервенција во американската блокада. А потоа тоа им се врати како бумеранг“, рече Кенеди.
Други теории сугерираат дека во бродот можеби се наоѓа нешто многу вредно за Москва. Иако нема нафта, се сомнева дека рутата по која претходно пловел — меѓу Иран и Венецуела ‒ се користела за нелегална трговија, вклучително и со оружје.
Подигајќи го влогот, Русија оваа недела испратила поморски сили, вклучувајќи и подморница, за да го следат танкерот, според Wall Street Journal. Тоа било објавено неколку часа пред американските сили да се качат на бродот, кога Вашингтон соопшти дека бродот е запленет поради „кршење на американските санкции“.
Со денови, американски извидувачки авиони го надгледувале бродот, а се чини дека и британски шпионски авион ја прелетал неговата рута. Платформите за следење летови покажале дека извидувачкиот авион RAF RC-135W полетал од база во Британија кон истиот дел од Атлантикот каде што се наоѓал бродот.
Велика Британија учествувала во операцијата
Британската војска соопшти дека обезбедила „претходно планирана оперативна поддршка, вклучително и базирање“. А во последните денови, податоците за следење и набљудувачите покажале ненадеен прилив на американска војска, вклучително и C-17 Globemaster III ‒ авион што може да превезува хеликоптери ‒ што предизвика шпекулации за скорешна операција против Маринера.
Зборувајќи пред американските сили да се качат на бродот, Џон Форман, поранешен воен аташе на Велика Британија во Москва, изјави дека американскиот надзор над танкерот е упадлив.
„Зошто САД префрлија толку ресурси во Британија само поради еден танкер? Дали е можно руско оружје да оди кон Венецуела?“ ‒ праша тој.
