Калифорнија ја губи елитата: Милијардерите бегаат поради новиот данок

Калифорнија може да се најде пред историски пресврт: синдикатот на здравствени работници СЕИУ-УХВ предложи еднократен данок на богатство од 5% за лица со нето вредност од 1 милијарда долари или повеќе. Ако гласачите го одобрат на референдумот оваа есен, од околу 200 калифорниски милијардери би биле собрани приближно 100 милијарди долари, пари кои, според предлогот, би спасиле здравствениот систем на државата од колапс.

Но, пред да се одржи гласањето, некои од најпознатите технолошки магнати веќе го напуштаат Сонцето на западниот брег. Коосновачот на Гугл, Сергеј Брин, ги пресели своите 15 компании во Мајами и купи нов дом во Флорида за 173,4 милиони долари. Лари Пејџ, неговиот бизнис партнер, исто така ги премести своите компании кон крајот на минатата година, а фондацијата поврзана со него купи имот во близина на Брин. Питер Тиел на 31 декември 2025 година потпиша договор за нови канцеларии во Мајами, додека Дејвид Сакс отвори канцеларија во Остин, Тексас.

Економскиот и политичкиот ефект е веднаш видлив. Предлогот предизвика поделби и меѓу демократите: конгресменот Ро Кана од Силициумската долина го поддржува, додека гувернерот Гевин Њусом застана на страната на технолошките лидери против данокот. „Њусом е против, но не очекувајте да предводи масовни протести. Ова е прашање што ја дели Демократската партија на половина,“ вели професорот Ден Шнур од Беркли.

Поддржувачите на мерката, пак, велат дека данокот е неопходен за да се надоместат дупките во здравственото финансирање. Сузан Хименез од СЕИУ-УХВ предупредува дека, доколку не се дејствува, во Калифорнија ќе се соочиме со затворање на болници, итни одделенија и центри за стари лица. „Ова е прашање на живот или смрт за илјадници граѓани,“ вели таа, додавајќи дека приказните за егзодусот на милијардерите се претерување, бидејќи преселбата надвор од државата е сложен процес.

Противниците, пак, ја сметаат мерката за напад врз приватната сопственост. Ризичниот капиталист Сакс ја нарекува „практика на конфискација“, додавајќи дека данокот не се однесува на приход, туку на вкупното богатство, од акции до уметнички дела. „Ова создава опасен преседан, кој би можел да дозволи произволно одбирање на луѓе за даночење поради политичка непопуларност“, вели тој.

Интересно е дека некои од најбогатите калифорниски технолошки лидери го поддржуваат данокот. Јенсен Хуанг, извршен директор на Енвидија, кој поседува богатство проценето на 155 милијарди долари, јавно изјави дека нема проблем со потенцијална даночна обврска од 7,75 милијарди долари. „Избравме да живееме овде. Ако законот го бара тоа, нека биде така,“ кажа Хуанг.

Њусом, сепак, се соочува со дилема: ваквите предлози би можеле да ги оддалечат претприемачите и компаниите. Во последниве години, големи корпорации како Шеврон, Тесла, Спејсекс и Хјулит Пакард напуштија Калифорнија. Адвокатите на Елон Маск веќе испратија предупредувачко писмо заканувајќи се со уставна тужба доколку данокот помине.

Следната станица за СЕИУ-УХВ е собирање 875.000 потписи за да се најде мерката на гласачкото ливче во ноември. Ако гласачите ја одобрат, данокот ќе се плаќа во 2027 година, со опција за исплата на рати во текот на пет години. Хименез предупредува дека во спротивно, до 145.000 здравствени работници би можеле да останат без работа. „Ова е последната шанса да се обезбедат 100 милијарди долари за здравствениот систем,“ заклучува таа.