Првите бродови веќе го минуваат стратешкиот Ормутски теснец откако Иран и САД постигнаа краткотрајно примирје, објави Euronews. Според податоците од MarineTraffic, грчкиот носач на товар NJ Earth го преминал теснецот во 10:44 часот по средноевропско време, додека бродот под либериско знаме Daytona Beach го стори тоа порано, во 8:59, само малку повеќе од еден час по напуштањето на иранското пристаниште Бандар Абас.
Овие транзити ја означуваат првата потврдена реализација на договорот за двонеделно примирје околу еден од најважните енергетски центри во светот. Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, изјави дека бродовите ќе можат безбедно да пловат низ теснецот во следните две недели, но „во координација со иранските вооружени сили и со строго почитување на техничките ограничувања“.
Договорот беше постигнат во последен момент, само неколку часа пред рокот поставен од американскиот претседател Доналд Трамп, кој се закани дека „целата цивилизација ќе умре вечерва“ доколку Иран не го отвори теснецот. По ова, Трамп објави прекин на воените акции во замена за примирје.
Моментално, повеќе од 800 бродови се блокирани во Персискиот Залив, според податоците на престижниот лондонски магазин „Лојдс Лист“. Подготовките за нивно испраќање започнаа уште во средата наутро, како што потврдија сопствениците на бродови за „Лојдс“.
Иако Иран зборува за „технички ограничувања“ за двонеделниот безбеден транзит, Трамп ветува „целосно, итно и безбедно отворање“. Досега не е јасно дали двете страни се договориле за условите на плаќање или кога точно примирјето ќе стапи на сила.
„Прекинот на огнот е позитивна вест за бродските компании, но тие ќе продолжат да трпат загуби, а враќањето на нормалниот сообраќај е малку веројатно во краток рок“, изјави Нил Робертс, раководител на поморството и авијацијата во здружението „Лојдс“. Тој додава дека бродовите ќе започнат да пловат само кога капетаните и сопствениците ќе проценат дека е безбедно, а регионот и понатаму ќе се смета за зона со висок ризик.
Според извори од регионот, Иран и Оман планираат да воведат наплата за поминување на бродовите, при што приходите би се користеле за реконструкција. Непотврдени информации укажуваат дека цената може да достигне околу 2 милиони долари по брод. Иранскиот парламент веќе дебатира за закон што би ја регулирал оваа наплата.
Од средината на март, елитниот Корпус на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ) ја контролира навигацијата низ теснецот, наплаќајќи за безбедно поминување – во некои случаи дури и во кинески јуани или криптовалути. Историски, Ормутскиот теснец никогаш претходно не наплаќал патарина.
Секој ден низ двата бродски правци на теснецот поминуваат околу 20 милиони барели нафта и нафтени производи, една петтина од светската потрошувачка на нафта и повеќе од една четвртина од глобалната поморска трговија со нафта. Истовремено, околу 20% од светската трговија со течен природен гас (LNG) минува низ Ормут, а Катар е главен извозник.
