Европската унија сериозно размислува да го преиспита и евентуално да го замрзне дел од финансиската поддршка за Србија, во момент кога во Брисел расте незадоволството од политичките случувања во земјата и нејзината надворешнополитичка ориентација.
Според информации објавени од „Политико“, во игра е сума до 1,5 милијарди евра, средства кои Србија може да ги загуби доколку Европската комисија заклучи дека реформскиот и демократскиот напредок е недоволен. Иако не е членка на Унијата, Србија како кандидат од 2014 година има пристап до значајни фондови наменети за поддршка на реформи и приближување кон европските стандарди.
Во Брисел, се чини, се зголемува чувството дека состојбата во земјата се влошува. Комесарката за проширување на ЕУ, Марта Кос, отворено изразила загриженост, укажувајќи на низа проблематични тенденции – од закони кои, според неа, ја ослабуваат независноста на судството, до притисоци врз медиумите и ограничување на граѓанските протести. Таа потврдува дека Комисијата веќе ја преиспитува усогласеноста на Србија со условите за европско финансирање.
Во институциите на ЕУ, според неколку извори вклучени во процесот на проширување, сè почесто се споменува и можноста за замрзнување на средствата, особено по контроверзните реформи во судството што ги турка владата во Белград. Дел од европските претставници очекуваат клучна улога да има и мислењето на Венецијанската комисија, кое се очекува да пристигне кон крајот на месецот и може да биде пресудно за понатамошните чекори на Комисијата.
ЕУ веќе реагираше на предложените измени, оценувајќи ги како чекор наназад во процесот на реформи, додека од Белград пристигнува уверување дека земјата ќе ги следи препораките, но дури по нивното официјално објавување.
Во меѓувреме, од српската страна се обидуваат да ја смируваат ситуацијата. Амбасадорот на Србија во ЕУ, Даниел Апостоловиќ, изрази уверување дека сценарио за суспензија на средствата нема да се реализира и нагласи дека дијалогот со Европската комисија е интензивен и тековен, при што Белград останува посветен на европската перспектива.
ЕУ, пак, останува најголем финансиски поддржувач на Србија, со стотици милиони евра грантови годишно и милијарди евра инвестиции во последните две децении. Но токму таа финансиска зависност сега се појавува како можен инструмент на притисок.
Дополнително масло на огнот фрлаат и критиките од граѓанскиот сектор во Србија. Активисти предупредуваат дека слободата на медиумите и владеењето на правото се под сериозна закана, барајќи од Брисел да реагира поостро и навреме, пред, како што велат, земјата да западне во уште подлабока демократска криза.
