Американсвката амбасадорка во Грција, Кимберли Гилфојл, се најде во центарот на политичка и дипломатска контроверзија по објавата на „Волстрит журнал“ дека на приватна вечера во Атина наводно изјавила оти САД можат да предизвикаат политички промени во која било држава.
Спорниот разговор, според весникот, се случил во март 2026 година на вечера на која присуствувале грчки и американски претставници. Темата била поврзана со политичката криза во Романија, но и со американските енергетски интереси на Балканот.
Остра расправа со грчкиот министер
„Волстрит журнал“ објави дека за време на вечерата дошло до жестока расправа меѓу Гилфојл и грчкиот министер за енергетика Ставрос Папаставру.
Во контекст на очекуваниот пад на романската влада предводена од Илие Болојан, на американската амбасадорка ѝ се припишуваат зборовите:
„Можеме да го направиме тоа на која било земја што ќе ја посакаме. Можеме да го направиме тоа и овде“.
Изјавата била протолкувана како сугестија дека Вашингтон може да влијае врз менувањето влади и политичките процеси во други држави, вклучително и во сојузничка Грција.
Папаставру, според изворите на весникот, веднаш возвратил дека Соединетите Американски Држави не можат да ја заменат грчката влада, бидејќи неа ја избрале граѓаните. Грчките медиуми пишуваат дека неговата реакција ја променила атмосферата и предизвикала непријатна тишина меѓу присутните.
Нема снимка или официјален транскрипт
Сепак, важно е да се нагласи дека спорната реченица не била изговорена на јавен настап. Досега не е објавена аудио или видеоснимка, официјален транскрипт или непосредна изјава од Гилфојл со таква содржина.
„Волстрит журнал“ се повикува на лице што присуствувало на вечерата, како и на други извори на кои подоцна им бил пренесен разговорот.
Адвокатот на Гилфојл го оспорил начинот на кој весникот ја опишал расправата, но не била објавена детална алтернативна верзија за тоа што точно кажала амбасадорката. Поради тоа, засега станува збор за сериозно медиумско тврдење што нема независна јавна потврда.
Романската влада падна во парламентот
Владата на Илие Болојан беше соборена на 5 мај 2026 година, откако Социјалдемократската партија се повлече од владејачката коалиција и заедно со десничарската АУР и други пратеници ја поддржа иницијативата за недоверба.
За соборување на романската влада гласаа 281 пратеник и сенатор, значително повеќе од потребните 233 гласа.
Јавно достапните информации покажуваат дека владата паднала преку домашна парламентарна постапка. Досега не е објавен доказ дека Вашингтон директно учествувал во нејзиното соборување.
Лидерот на романските социјалдемократи, Сорин Гриндеану, соопшти дека неговите средби со Гилфојл биле посветени исклучиво на Вертикалниот гасен коридор. Другите тврдења ги оцени како измислици што не биле предмет на разговорите.
Лидерот на АУР, Џорџ Симион, исто така негираше дека разговарал со американската амбасадорка за менување на романската влада. Според него, спорната реченица можеби е измислена или извадена од контекст.
Во заднината се американскиот гас и енергетските интереси
Контроверзијата е дел од поширока истрага на „Волстрит журнал“ за улогата на Гилфојл во американската енергетска политика во Југоисточна Европа.
Амбасадорката е еден од најгласните поддржувачи на Вертикалниот гасен коридор, проект преку кој американскиот течен природен гас треба да пристигнува во Грција, а потоа да се транспортира кон Бугарија, Романија, Молдавија, Украина и други пазари во регионот.
Во истрагата се споменува и енергетскиот лобист Христос Марафацос, кој ја придружувал Гилфојл на повеќе официјални средби. Според американскиот весник, дел од странските функционери го сметале за член на нејзиниот кабинет, иако тој истовремено работел како лобист за грчката групација „Актор“, која е вклучена во бизнисот со американски течен природен гас.
Токму поврзаноста меѓу дипломатските активности, енергетските проекти и приватните деловни интереси е главната тема на истражувањето на „Волстрит журнал“.
До објавувањето на информациите, американската амбасада во Атина не понудила целосно јавно објаснување за разговорот. Без снимка, транскрипт или независна потврда, останува нејасно дали Гилфојл навистина ги изговорила зборовите во пренесената форма и на што конкретно се однесувале.
И покрај тоа, наводната изјава веќе предизвика реакции и повторно го отвори чувствителното прашање за границата меѓу дипломатското влијание, економските интереси и почитувањето на политичкиот суверенитет на сојузничките држави.
