Албанската престолнина повторно беше сцена на жестоки судири меѓу демонстрантите и полицијата. Антивладините протести, кои со недели ја потресуваат Албанија, во саботата, на 31 октомври, ескалираа со фрлање молотови коктели, камења, запалени контејнери и интервенција на специјалните полициски сили. Демонстрантите бараат оставка од премиерот Еди Рама, обвинувајќи ја неговата влада за корупција, лоши услови во образованието и недостиг од перспективи за младите.
Протестот, кој започнал мирно пред Министерството за образование во Тирана, прераснал во нова конфронтација со безбедносните сили. Дел од учесниците се упатиле кон зградата на Владата, додека полицијата се обидувала да ги спречи насилните инциденти и да воспостави контрола врз улиците.
Молотови коктели и запалени контејнери во центарот на Тирана
Саботниот протест бил 19-ти последователен ден на студентски демонстрации во албанската престолнина.
Студентите и младите граѓани најпрво се собрале пред Министерството за образование, каде што побарале оставка од премиерот и промени во управувањето со државата.
Ситуацијата се влошила кога дел од демонстрантите почнале да палат контејнери, да вадат камења од тротоарите и да фрлаат тврди предмети кон полициските службеници.
На снимките објавени од местото на настанот се гледаат демонстранти кои фрлаат молотови коктели, додека на неколку локации избувнуваат пожари.
Полицијата интервенирала со водени топови и средства за растерување на насобраните граѓани.
Судирите продолжиле и на дел од улиците во централното градско подрачје.
Демонстрантите тргнаа кон зградата на Владата
По собирот пред Министерството за образование, дел од демонстрантите се упатиле кон седиштето на албанската Влада.
Во протестите учествувале и поддржувачи на опозициската Демократска партија, предводена од поранешниот премиер Сали Бериша.
Опозициските претставници организирале одделен марш кон владината зграда, а меѓу присутните биле и повеќе пратеници на Демократската партија.
Низ улиците се слушале повици за оставка на премиерот, како и пароли со кои младите барале подобра иднина.
Иако протестните групи имаат заедничко барање за оставка на Рама, студентското движење се претставува како независно од традиционалните политички партии.
Стотици повредени и приведени во досегашните протести
Последните инциденти се дел од поширок бран демонстрации што ја зафати Албанија во текот на октомври.
Според податоците што албанскиот министер за внатрешни работи Ервин Демо ги соопштил на 30 октомври, во дотогашните протести биле повредени околу 350 лица.
Меѓу нив имало приближно 200 полициски службеници и околу 40 случајни минувачи.
Министерот навел и дека во текот на протестите биле приведени 269 лица помлади од 18 години.
Овие бројки се однесуваат на претходниот период на немири и не претставуваат посебен биланс од саботниот протест.
Во последните недели имало оштетувања на јавни институции, деловни објекти, банки и друга инфраструктура.
Како започнаа протестите што ја потресуваат Албанија?
Корените на сегашната протестна криза се поврзуваат со граѓанското движење што започна кон крајот на мај 2026 година.
Првично, демонстрантите се спротивставуваа на плановите за изградба на луксузен туристички комплекс во заштитено крајбрежно подрачје, поврзан со инвестициски проект поддржан од Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател Доналд Трамп.
Граѓанските активисти предупредуваа на можни последици за животната средина, природните живеалишта и сопственичките права врз земјиштето.
Владата, пак, го претставуваше проектот како можност за развој на висококатегорискиот туризам и привлекување странски инвестиции.
Протестите првично биле претежно мирни, но од средината на октомври добиле значително поширок карактер.
На улиците масовно излегле ученици и студенти, кои покрај еколошките прашања почнале да бараат подобро образование, повеќе работни места, борба против корупцијата и оставка од Владата.
Движењето во јавноста стана познато и како „Фламинго револуција“, поради симболот на птицата фламинго, поврзан со заштитеното крајбрежно подрачје.
Протестите се проширија и надвор од Тирана
Незадоволството не остана ограничено само на главниот град.
Во изминатите недели протести и инциденти беа регистрирани и во Скадар, Елбасан, Лежа, Корча и други албански градови.
Во дел од градовите учениците и студентите ги бојкотираа наставните активности, додека на улиците имаше судири со полицијата и оштетување на јавен и приватен имот.
Демонстрантите тврдат дека институциите со месеци не одговориле на нивните барања, додека властите предупредуваат дека насилството не може да биде начин за остварување политички цели.
Рама одбива оставка и најавува строги казни
Албанскиот премиер Еди Рама ги отфрла барањата за оставка и порачува дека политичките промени не можат да се изнудуваат со насилство.
Тој призна дека дел од барањата на демонстрантите заслужуваат внимание, но истовремено ја осуди употребата на насилство и уништувањето на јавниот и приватниот имот.
Владата најави и построги мерки за спречување на насилните инциденти.
Меѓу нив се парични казни до 500.000 албански леки, односно приближно 5.500 до 6.200 евра, зависно од девизниот курс, за учество во протести што прераснуваат во насилство.
Оваа мерка предизвика дополнителни реакции, особено поради можноста казни да бидат изречени и на учесници кои лично не извршиле насилни дејства.
Паралелно, Рама повика на дијалог со студентите и најави економски мерки, вклучително и олеснувања за горивата и дополнителна помош за сиромашните семејства.
Тензии и во албанскиот парламент
Политичката криза се пренесе и во законодавниот дом.
На 29 октомври пратениците на опозициската Демократска партија ја прекинаа парламентарната седница со запалени сигнални факели и блокирање на говорницата.
Инцидентот се случил за време на расправа и гласање за закон поврзан со Централната банка.
Лидерот на опозицијата, Сали Бериша, ја обвини власта за прекумерна употреба на сила против младите демонстранти.
Владејачките претставници, од друга страна, ги осудуваат насилните протести и обвинуваат дека дел од политичката опозиција придонесува за ескалацијата.
Политичка криза во земја што преговара за членство во ЕУ
Еди Рама е на власт од 2013 година, а неговата Социјалистичка партија освои четврти последователен мандат на парламентарните избори во 2025 година.
Сегашниот бран протести претставува сериозен политички предизвик за неговата влада.
Настаните се одвиваат во период кога Албанија настојува да напредува во процесот на пристапување кон Европската Унија.
Прашањата за владеењето на правото, борбата против корупцијата, слободата на мирно собирање и однесувањето на безбедносните институции остануваат важни за европската интеграција на земјата.
Што следува по новите судири?
Засега нема најава дека премиерот Еди Рама ќе поднесе оставка, а организаторите на протестите не покажуваат намера да се откажат од своите барања.
Студентите продолжуваат да бараат политичка одговорност и конкретни реформи, додека Владата инсистира на институционален дијалог и почитување на законот.
По 19 последователни дена студентски протести, запалени контејнери, молотови коктели, стотици повредени во досегашните немири и сè поголеми политички тензии, Албанија се соочува со сериозна криза. Клучното прашање е дали власта и демонстрантите ќе најдат начин за разговор или конфронтацијата на улиците на Тирана ќе продолжи и во наредните денови.
