Велика Британија треба да го следи примерот на Европската Унија и да воведе модел за означување и поддршка на стратешки рударски проекти, оценува парламентарната Комисија за бизнис, иновации, наука и трговија. Во извештајот посветен на критичните минерали, британските пратеници предупредуваат дека без сигурно снабдување со овие суровини земјата нема да може да ги реализира своите амбиции во областа на вештачката интелигенција, индустријата и одбраната.
Според Комисијата, глобалните синџири на снабдување со критични минерали се под силно влијание на Кина, што создава сериозен ризик за економската и националната безбедност на Обединетото Кралство. Пратениците посочуваат дека неодамнешните ограничувања на извозот на минерали покажале колку лесно нарушувањата во снабдувањето можат да влијаат врз британските производители.
Затоа, Комисијата повикува на итно преземање мерки за развој на алтернативни синџири на снабдување и примена на европскиот модел, кој предвидува идентификување на стратешки рударски проекти и нивно побрзо институционално третирање.
Овој пристап отвора поширока дискусија и за земјите од регионот, вклучително и Македонија, за потребата од усогласување со европските политики за критични суровини и создавање услови за развој на одржливо рударство.
Пред парламентарците кои се членови во Комитетот, и конзервативци и лабуристи, оценка споделил и Тоби Спитл, трговец со бакар. Тој истакнал дека Кина на рафинирањето и преработката гледа како на дел од интегриран синџир на снабдување, па затоа и извезува батерии и други производи произведени во Кина по „најниска можна цена“. Тие порачаа британските власти да стимулираат отворање на нови рудници и центри за преработка дома.
„Владата призна дека сегашната деловна клима за проектите поврзани со критични минерали во Обединетото Кралство не е конкурентна. Таа најави мерки за намалување на трошоците за енергија, како и за подобрување на процесите за издавање дозволи и планирање. Ова е за поздравување. Сепак, на глобално конкурентен пазар, други земји обезбедуваат насочена поддршка за своите најважни проекти. Доколку Обединетото Кралство не го стори истото, ризикува да заостане“, предупредуваат пратениците.
Тие препорачаа британската Влада, по примерот на моделот на Европската Унија, да воведе ознака „стратешки проект за критични минерали“.
„Проектите во овие области би имале корист од законски утврдени рокови за издавање дозволи; услуга за насочување и поддршка низ процесите на планирање, добивање дозволи, финансирање и енергетска поддршка; приоритетен пристап до енергетската мрежа и пристап до механизми за поддршка на цените на енергијата; како и олеснет пристап до договори за откуп на производите“, се додава во препораката.
Додека дебатата за рударството значително се покрена и кај британската стручна јавност, во Македонија се очекува ознаката „стратешки проект“ за критичните минерали да се воведе откако ќе се усвојат новите закони за рударство и геологија. Со нив, како што беше најавено од Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини, македонското законодавство ќе се усогласи со европското.
„Во подготовката на законските решенија беше овозможено учество на јавноста преку ЕНЕР, вклучително и на експерти, општини, компании, граѓански организации и поединци… Минералните суровини имаат потенцијал да поттикнат инвестиции, отворање работни места и развој на домашната економија. Сепак, економскиот потенцијал на одреден проект не ги заменува законските услови за негово одобрување и реализација. Секој проект мора да се разгледува и од аспект на влијанијата врз водата, почвата, воздухот, здравјето на луѓето, земјоделството и другите дејности во засегнатото подрачје“, соопштија неодамна од ресорното Министерство.
Кај нас актуелна е само една инвестиција во рударски проект за критичен минерал, а тоа е за бакарот во „Иловица-Штука“. Од локалната иницијатива „И здравје и работа“, која го поддржува проектот, неодамна повикаа Македонија да го следи европскиот пример.
„Македонија не смее да остане настрана од европските процеси. Критичните минерални суровини се важен дел од индустриската и економската иднина на Европа, а нашата земја има ресурси и потенцијал да биде дел од тие процеси. Потребни се современа законска рамка, стручност, инвестиции и јасни правила кои ќе овозможат развој на рударството во согласност со највисоките стандарди за заштита на животната средина“, се наведува во ставот на „И Здравје и Работа“.
Нивната реакција следуваше откако во последниот Извештај, Брисел повика Македонија да се усогласи со Директивата за критични суровини (CRM) на ЕУ, како и да изготви и усвои соодветна легислатива за да се интегрира во синџирот на вредности на ЕУ за критични суровини. Според Извештајот, ресурсите на критични минерали во Македонија, вклучувајќи ги железото, никелот, бакарот и цинкот, се од витално значење за индустрискиот и производниот сектор во регионот, а земјата, исто така, произведува олово и други неопходни минерали кои ја поддржуваат растечката рударска индустрија.
…
