Русија повторно бара НАТО да ги повлече своите воени сили и инфраструктура од земјите во Источна Европа на позициите што ги имал во 1997 година, пред проширувањето на Алијансата кон исток. Ова е едно од клучните барања што Москва ги поставила за време на новите преговори за завршување на војната во Украина, објави американскиот весник „Њујорк тајмс“.
Според весникот, руските претставници за време на разговорите во Абу Даби доставиле документ со кој практично ги повториле барањата што Кремљ ги постави во декември 2021 година, само два месеца пред почетокот на руската инвазија врз Украина.
Документот, датиран на 10 ноември 2026 година, бил доставен до американските преговарачи, а неговата автентичност, според „Њујорк тајмс“, ја потврдиле две лица запознаени со разговорите.
НАТО да се повлече од Источна Европа
Едно од најзначајните руски барања е повлекување на силите и воените бази на НАТО од земјите што се приклучиле кон Алијансата по 1997 година.
Тоа би ги погодило Полска, Чешка, Унгарија и балтичките држави Естонија, Латвија и Литванија, како и други членки од Централна и Источна Европа.
Москва бара и НАТО да се откаже од понатамошно проширување, како и од воени активности во Украина, Источна Европа, Јужен Кавказ и Централна Азија.
Ваквото повлекување би претставувало суштинска промена на европскиот безбедносен поредок, бидејќи би го ограничило военото присуство на Алијансата во земјите што денес се сметаат за особено изложени на можни закани од Русија.
Путин ги повторува барањата од пред почетокот на војната
Според американскиот весник, новиот руски документ во одредени делови речиси целосно ги повторува формулациите од декември 2021 година.
Тогаш Москва побара правно обврзувачки гаранции дека НАТО нема дополнително да се проширува и дека неговата воена инфраструктура нема да се распоредува во близина на руските граници.
Западните држави ги отфрлија клучните барања, нагласувајќи дека секоја суверена земја има право самостојно да одлучува за своите безбедносни сојузи.
Сега, речиси пет години подоцна, Русија повторно ги поставува истите услови како дел од разговорите за евентуален мировен договор.
Ова покажува дека Москва не бара само територијални отстапки од Украина, туку и поширока промена на безбедносните односи во Европа.
Русија бара и прекин на западната воена помош за Украина
Документот содржи и дополнителни барања што директно се однесуваат на Украина.
Москва бара целосно запирање на испораките на западно оружје, воена опрема и други производи наменети за украинската армија.
Русија, според документот, би можела да го прифати членството на Украина во Европската Унија, но само доколку Киев не учествува во заедничката одбранбена политика на европскиот блок.
Со тоа Москва настојува да го ограничи идниот воен и безбедносен ангажман на западните држави во Украина.
Нови барања и за нуклеарното оружје на Франција и Британија
Еден од најчувствителните делови од рускиот предлог се однесува на нуклеарното одвраќање во Европа.
Во 2021 година Москва бараше ограничување на механизмите преку кои американското нуклеарно оружје е вклучено во одбранбената стратегија на НАТО.
Сега Русија оди чекор понатаму и бара Франција и Велика Британија да ја исклучат можноста нивното нуклеарно оружје да се користи за заштита на други европски земји.
Ова барање доаѓа во период кога европските држави разговараат за зајакнување на сопствените одбранбени капацитети и поголема улога на француското и британското нуклеарно одвраќање.
Доколку ваквите ограничувања бидат прифатени, тие би имале сериозни последици за безбедносните гаранции на европските сојузници.
Москва го споменува и безбедносниот поредок од Студената војна
Според лица запознаени со разговорите во Абу Даби, руските претставници го посочувале периодот на Студената војна како пример за организирање на европската безбедност.
Тие тврделе дека тогашната поделба на Европа на одделни сфери на влијание, заедно со воспоставените канали за комуникација меѓу САД и Советскиот Сојуз, овозможувала одржување на рамнотежата меѓу двете суперсили.
Таквиот пристап, меѓутоа, е спротивен на ставот на повеќе европски држави кои сметаат дека нивната безбедност не смее да биде предмет на договор меѓу големите сили без нивно учество.
Полска: Руските барања се неприфатливи
Реакциите во Европа се остри, особено во државите што би биле директно погодени од евентуалното повлекување на силите на НАТО.
Полскиот премиер Доналд Туск предупреди дека прифаќањето на руските услови би претставувало директна закана за безбедноста на неговата земја.
Според него, барањата на Москва се неприфатливи не само за Украина, туку и за европските држави, особено за оние што се наоѓаат во близина на Русија.
Загриженост постои и во балтичките држави, кои поради својата географска положба придаваат особено значење на присуството на сојузничките сили.
Трамп се обидува да постигне договор со Путин
Новите руски барања се појавуваат во период на засилени дипломатски активности на администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп.
Неговите претставници Стив Виткоф и Џаред Кушнер учествуваа во разговорите во Абу Даби, по што отпатуваа во Москва на средба со рускиот претседател Владимир Путин.
Според „Њујорк тајмс“, американските претставници се обиделе да ја убедат руската страна дека европските безбедносни околности значително се промениле од 2021 година и дека е потребно да се разгледуваат нови решенија.
По состанокот со Путин, неговиот советник за надворешна политика Јуриј Ушаков потврдил дека руските предлози од 2021 година и понатаму ја одразуваат визијата на Москва за европската безбедност.
Американските претставници потоа разговарале и со украинскиот претседател Володимир Зеленски, при што било нагласено дека за постигнување долгорочен договор ќе биде неопходно и учество на европските држави.
Европа бара место на преговарачката маса
Европските лидери предупредуваат дека за идната безбедносна архитектура на континентот не може да се одлучува без нивно учество.
Премиерот на Луксембург, Лук Фриден, оцени дека е природно САД да разговараат со Русија и Украина, но истакна дека иднината на Европа не може да се утврдува без претставници на европските земји.
Во меѓувреме, Русија продолжува да инсистира на своите безбедносни барања, а Украина и нејзините европски партнери ги сметаат клучните руски услови за неприфатливи.
Засега нема постигнат договор за повлекување на силите на НАТО, ниту за промена на постојниот безбедносен поредок во Европа.
Документот од 10 ноември претставува почетна руска преговарачка позиција, а не договор што го прифатиле САД, Украина или европските држави.
Сепак, неговата содржина покажува дека Кремљ настојува евентуалниот крај на војната во Украина да биде поврзан со многу пошироки безбедносни промени на европскиот континент.
…
