Европа тивко, но интензивно се преиспитува како да одговори на една од најконтроверзните закани што некогаш дошле од Вашингтон – можноста САД, под водство на Доналд Трамп, да се обидат да го преземат Гренланд со сила. Зад затворени врати, европски дипломати и функционери веќе разменуваат сценарија што би можеле сериозно да ја променат архитектурата на трансатлантската безбедност.
Иако отворен воен конфликт меѓу САД и европска членка на НАТО се смета за малку веројатен, сојузниците на Данска размислуваат за поиндиректни, но болни мерки. На маса е идејата за ограничување, па дури и ревидирање на американскиот пристап до воените бази во Европа – инфраструктура од клучно значење за американските операции во Африка и на Блискиот Исток. Во дипломатските кругови сè погласно се поставува прашањето: зошто Европа би продолжила да нуди воена и разузнавачка поддршка на земја што би се заканила на суверенитетот на членка на Алијансата?
Разговорите се водат дискретно, надвор од формалните рамки на ЕУ и НАТО, токму поради нивната експлозивна природа. Францускиот претседател Емануел Макрон веќе испрати јасен сигнал, предупредувајќи дека секој обид за нарушување на суверенитетот на европска држава би имал „последици без преседан“, нагласувајќи дека Париз ќе застане рамо до рамо со Копенхаген.
Во исто време, Данска и властите во Гренланд се обидуваат да ја смират кризата преку директни разговори со администрацијата на Трамп во Вашингтон. Но оптимизмот е минимален. Данскиот министер за надворешни работи отворено признава дека постои длабоко, принципиелно несогласување – Трамп, според него, недвосмислено ја изразил амбицијата САД да го преземат островот.
Покрај воените опции, Европа размислува и за економски притисок. Намалување на купувањето американско оружје, преиспитување на заедничките безбедносни програми и поширока редефиниција на соработката се меѓу алатките што се споменуваат. Некои дипломати без задршка признаваат дека НАТО веќе е сериозно разнишан.
Но ваквите потези носат и огромен ризик. Ослабувањето или прекинот на врските со Вашингтон би можел да ја остави Европа без клучен безбедносен столб – особено во момент кога поддршката за Украина и одвраќањето на Русија остануваат врвен приоритет.
