На северот на Словачка, меѓу планини покриени со снег, се наоѓа една од најголемите фабрики на Kia во Европа, каде што челичните каросерии се спуштаат од лифт до почетокот на монтажната линија. Таму, 690 роботи со воена прецизност заваруваат дел по дел, додека „армија“ работници во црвени панталони и бели маици ги трансформираат металните школки во готови автомобили. На крајот од линијата, секоја минута е обележана со кратко трепкање на фаровите – уште еден автомобил подготвен за пат.
Фабриката на Kia во Жилина е инвестиција од 2,5 милијарди евра и е дом на 3.700 вработени. Меѓу нив е и 48-годишниот Марсел Пукон, кој по години работа во Северна Ирска и Англија се врати во родната Словачка за да работи на „работата од соништата“. „Автомобилите се моја страст уште од детството. Сега сум дел од тимот кој ги создава“, вели тој.
Младите, пак, гледаат различно. 23-годишната Симона Крнова, по завршување на студиите по бизнис, се приклучи на фабриката. „Не е работа од соништата, но сакав да пробам. Ми се допаѓаат луѓето“, вели таа. Платата ѝ е 1.300 евра месечно, што според нејзините зборови е добро во споредба со другите компании. Просечната плата во фабриката изнесува 2.400 евра, значително над словачкиот национален просек од 1.403 евра, но под европскиот просек од 3.417 евра.
Автомобилската индустрија е мотор на економијата. Словачка со 5,4 милиони жители произведува речиси еден милион автомобили годишно – повеќе по глава на жител од било која друга земја во светот. Volkswagen, Stellantis, Jaguar Land Rover, а наскоро и Volvo со фабрика за електрични автомобили, ја прават Словачка центар на автомобилската индустрија во Европа.
Историјата на словачката автомобилска индустрија е сведок на трансформација. За време на комунизмот, автомобилите беа бучни, бавни и неефикасни. Сè се промени по „Кадифената револуција“ во 1989 година. Volkswagen почна да инвестира во Škoda, а до 2000 година стана нејзин 100% сопственик. Странските инвеститори ја препознаа предноста: ниски трошоци за работна сила и образована работна сила – тогаш 20% од платите во Германија, денес околу 60%.
Голем дел од автомобилите произведени во Жилина се наменети за Обединетото Кралство, каде Kia е четвртиот најпродаван бренд. Следат Шпанија, Италија и Германија. Централната позиција на Словачка и граничната мрежа на добавувачи – околу 360 компании – ја прават земјата логистички идеална за европскиот пазар.
Владејачките политики ја поттикнуваат индустријата. Фабриката на Kia доби даночно олеснување од 29 милиони евра за прилагодување на производството на електрични возила, во рамки на инвестиција од 108 милиони евра. Градоначалникот на Жилина, Петер Фјабан, истакнува: „Благодарение на Kia, невработеноста падна, а регионалната економија процвета. Денес повеќе од 20.000 луѓе се директно вработени во Kia и поврзаните компании.“
Словачката автомобилска приказна не е изолирана. Чешка, Полска, Унгарија, Романија и Србија исто така привлечоа странски производители благодарение на ниските плати, индустриската традиција и квалификуваната работна сила. Но малата земја со големи амбиции успева да го надмине мнозинството: тука, производството на автомобили е гордост, економски мотор и пат кон модерна индустрија.
