Војната во Украина влегува во мрачна историја каква што Европа не памети со децении. Според нова анализа на Центарот за стратешки и меѓународни студии (CSIS) од Вашингтон, вкупниот број загинати, ранети и исчезнати руски и украински војници би можел до оваа пролет да се искачи до речиси два милиона – размери споредливи единствено со најкрвавите судири од Втората светска војна.
Проценките укажуваат дека вкупните воени загуби веќе ја надминале границата од 1,8 милиони луѓе. Од нив, околу 1,2 милиони се на руската страна, додека Украина изгубила близу 600.000 војници. Реалната бројка, предупредуваат аналитичарите, можеби никогаш нема целосно да се дознае: Москва систематски ги минимизира сопствените загуби, а Киев од безбедносни причини не објавува официјални податоци. Затоа студијата се потпира на разузнавачки процени на САД, Велика Британија и други релевантни извори.
Огромната човечка цена стои во остар контраст со минималните придобивки на бојното поле. Руските сили на одредени делови од фронтот напредуваат со темпо од само неколку десетици метри дневно. Од почетокот на 2024 година, Москва успеала да заземе дополнителни 1,5 проценти од украинската територија, додека вкупно под нејзина контрола и понатаму остануваат околу 20 проценти од земјата.
Зимата донесе забавување на борбите, но не и затишје. Во регионите Луганск и Доњецк, Русија бележи постепен напредок, придружен со промена на тактиката. Масовните тенковски напади сè почесто се заменуваат со мали пешадиски единици и војници на мотоцикли, кои се обидуваат да се пробијат незабележано, избегнувајќи ги украинските дронови. Украинската страна, пак, во снежни услови ги користи трагите од гуми и стапки за да ги открие позициите на противникот.
Извештајот на CSIS се појавува во чувствителен дипломатски момент. По подолга пауза, одржани се директни разговори меѓу претставници на Русија, Украина и САД, кои завршија со неочекувано умерен тон. Претседателот Володимир Зеленски изјави дека има извесен напредок и оти Киев е подготвен за нови средби. Од Кремљ, пак, Дмитриј Песков најави продолжување на разговорите веќе наредната недела. Сепак, останува неизвесно дали Москва ќе прифати каков било елемент од предложениот мировен план, околу кој САД и Украина веќе покажале значително усогласување.
Анализата наведува дека од почетокот на инвазијата во февруари 2022 година, по наредба на Владимир Путин, загинале околу 325.000 руски војници. Само во 2025 година, Русија бележи околу 415.000 жртви – просечно речиси 35.000 месечно. Од украинска страна, проценките говорат за меѓу 100.000 и 140.000 загинати војници.
„Ниту една современа голема сила не претрпела вакви загуби од Втората светска војна наваму“, се наведува во студијата.
Иако Русија располага со значително поголема популација и армија – во однос приближно три спрема еден – Украина трпи далеку поголем процентуален удар врз сопствените вооружени сили. Москва ја одржува бројноста преку првата масовна мобилизација по Втората светска војна, регрутирање затвореници и нудење високи финансиски стимуланси. Во борбите биле вклучени и до 15.000 севернокорејски војници, од кои, според разузнавачки податоци, стотици ги загубиле животите.
Последиците не се само воени. Руската економија чувствува сè поголем притисок. Според коавторот на студијата, Сет Џ. Џонс, растот во 2025 година се забавил на околу 0,6 проценти, а недостигот од конкурентни технолошки компании ја загрозува долгорочната продуктивност.
„Комбинацијата од лоши резултати на фронтот и економско слабеење јасно покажува дека Русија како велесила влегува во период на сериозен пад“, вели Џонс.
