Македонија стапнува на патот кон енергетска независност со усвојувањето на Годишниот план за изградба на енергетски објекти за 2026 година. Планот, кој беше објавен во „Службен весник“ на 27 јануари, носи вистинска трансформација на енергетскиот пејзаж со вкупна вредност на инвестициите од неверојатни 5,7 милијарди евра.
Министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, Сања Божиновска, на прес-конференцијата потенцираше дека овој план претставува конкретен и стратешки документ, кој го отвора почетокот на нов, масивен циклус на инвестиции: „Го креиравме планот за да ги создадеме условите за приватните инвеститори. Со новиот закон воведовме стандарди, транспарентност и усогласување со европските регулативи. Немаше и нема да има привилегирани – сè е базирано на ред и стручна анализа.“
Според планот, следната година треба да се изградат 67 нови енергетски објекти со вкупна инсталирана моќност од 4.416,8 MW. Најголем дел се фотонапонски електроцентрали – 59 проекти со повеќе од 3.000 MW и вкупна проценета инвестиција од 2,1 милијарда евра. Покрај тоа, се предвидени седум ветерни електроцентрали со 907 MW (1,18 милијарди евра) и една когенеративна гасна централа од 495 MW (445 милиони евра), која ќе ја стабилизира енергетската мрежа.
Но, планот не се концентрира само на производство. Голем акцент е ставен на складирање на електрична енергија – клучен предуслов за интеграција на обновливите извори. Предвидени се 96 складишта со вкупна инсталирана моќност од 2.027 MW и капацитет од речиси 5.000 MWh, во вредност од околу 2 милијарди евра. Овие проекти вклучуваат 77 интегрирани батериски системи во рамките на електроцентрали и 19 самостојни складишта.
Секој проект поминал строга контрола од МЕПСО и Електродистрибуција, со цел да се обезбеди стабилноста на националниот енергетски систем. Од 284 поднесени барања, само комплетните и финансиски докажани апликации влегоа во конечниот план, според принципот „прв дојден – прв услужен“.
Локалната самоуправа исто така добива значајно место во планот: 56 проекти од седум општини – Македонски Брод, Лозово, Дебрца, Кавадарци, Куманово, Брвеница и Кочани – се интегрирани за да се поттикне локален економски развој и заштита на животната средина.
Министерството веќе ја започна подготовката на Годишниот план за 2027 година. За мали објекти до 1 MW, рокот за пријавување до општините е 1 април 2026 година, а за поголеми над 1 MW, рокот до Министерството е 1 јуни 2026. Планот за 2027 година треба да биде усвоен до 31 декември 2026 година.
