Светскиот пазар на нафта влегува во 2026 година со засилена динамика – побарувачката повторно ќе расте, производството ќе се проширува, а резервите ќе продолжат да се полнат. Најновиот месечен извештај на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) укажува дека глобалната побарувачка следната година ќе порасне за околу 850.000 барели дневно, што е нешто повеќе од растот од 770.000 барели дневно регистриран минатата година.
Како и претходно, моторот на растот остануваат економиите надвор од ОЕЦД. Токму тие ќе го понесат целиот товар на зголемената потрошувачка, а Кина и натаму е најголемиот поединечен двигател на глобалната побарувачка.
На страната на понудата, почетокот на годината донесе привремен пад. Во јануари светското снабдување се намалило за 1,2 милиони барели дневно и изнесувало 106,6 милиони барели дневно. Причина се екстремните зимски услови во Северна Америка, како и прекините и ограничувањата на извозот од Казахстан, Русија и Венецуела.
Сепак, во поширока перспектива трендот останува растечки. По силното зголемување од околу 3,1 милиони барели дневно во 2025 година, глобалното производство во 2026 се очекува да порасне за дополнителни 2,4 милиони барели дневно, достигнувајќи 108,6 милиони барели дневно. Интересно е што новото зголемување ќе биде речиси рамномерно распределено меѓу земјите од ОПЕК+ и производителите надвор од овој сојуз.
Рафинерискиот сектор, пак, влезе во сезонска фаза на забавување. По рекордните 86,3 милиони барели дневно во декември, преработката во јануари се намалила на 85,7 милиони барели дневно, под влијание на редовните ремонти и послабите маржи. ИЕА очекува активноста повторно да се засили во текот на 2026 година, со просечен раст на преработката од околу 790.000 барели дневно, при што најголем придонес ќе имаат регионите надвор од ОЕЦД.
Пазарните притисоци се чувствуваат и кај маржите, кои продолжиле да се стеснуваат во јануари откако закрепнувањето на рафинирањето во декември ја намали напнатоста на пазарите на деривати.
Во меѓувреме, резервите значително се зголемуваат. Само во декември глобалните залихи пораснале за 37 милиони барели, со што вкупниот пораст во 2025 година достигнал 477 милиони барели – во просек 1,3 милиони барели дневно. Кина сама по себе ги зголемила резервите на сурова нафта за 111 милиони барели, додека количините складирани на танкери се зголемиле за 248 милиони барели, од кои дури 72 проценти се однесуваат на нафта под санкциски режими.
Значаен пресврт е забележан и кај индустриските резерви во земјите на ОЕЦД. Тие во декември се зголемиле за невообичаено високи 3,9 милиони барели, надминувајќи го петгодишниот просек за првпат од 2021 година. Прелиминарните податоци покажуваат дека трендот продолжил и во јануари, со дополнителен раст од 49 милиони барели.
