Иако европските регулатори постојано ги ажурираат листите на забранети хемикалии, Македонија сè уште функционира според застарени правила, што отвора сериозни прашања за безбедноста на козметичките производи и играчките на пазарот. На ова укажува најновиот извештај на Државен завод за ревизија, кој открива системски слабости во контролата.
Според ревизијата, националната листа на забранети супстанции опфаќа околу 1.600 материи, додека во Европска Унија таа бројка достигнува 1.751. Проблемот е што македонската регулатива не предвидува автоматско усогласување со европските стандарди, што значи дека нови, потенцијално опасни хемикалии можат да се најдат на домашниот пазар без соодветна контрола.
Дополнителен предизвик претставуваат ограничените капацитети на лабораториите. Во моментов, анализите се сведуваат на основни параметри како pH-вредност, бактерии и одредени метали, додека напредни тестирања за канцерогени материи и хормонски нарушувачи воопшто не се спроведуваат. Слична состојба е забележана и кај играчките, каде што недостасува опрема за откривање на супстанции како фталати и бор.
Ситуацијата дополнително се усложнува поради тоа што во земјата не постои втора акредитирана лабораторија која би обезбедила „второ мислење“ доколку се оспорат резултатите од тестирањето. На тој начин, институциите имаат ограничени можности да реагираат во случај на спор со увозниците.
Ревизорскиот извештај посочува и сериозни кадровски проблеми во Државен санитарен и здравствен инспекторат. Пополнети се само околу 59 проценти од работните места, додека значителен дел од инспекторите се блиску до пензија. Истовремено, барањата за нови вработувања често не се одобруваат, што дополнително го ослабува надзорот.
Констатирани се и административни пропусти, при што голем дел од документацијата за контрола нема соодветна заверка, а здравствените сертификати често се доставуваат на странски јазици без соодветен превод. Ова ја сведува контролата на формалност, наместо да биде вистински механизам за заштита на граѓаните.
Извештајот заклучува дека системот за контрола на производите што секојдневно ги користат граѓаните има сериозни слабости и бара итни реформи за да се обезбеди повисоко ниво на заштита на здравјето.
