Европските телевизиски и медиумски компании здружено го подигнуваат гласот за „контролата на гледачите“ на дигиталните платформи. На 24 март 2026 година, Здружението на комерцијални телевизии и „video on demand“ сервиси во Европа (ACT), заедно со низа медиумски организации, ја повика Европската комисија да ги вклучи оперативните системи за смарт телевизори и виртуелните асистенти во рамката на Законот за дигитални пазари (DMA).
Причината е јасна: големите технолошки екосистеми веќе ја обликуваат медиумската сцена. Android TV, Amazon Fire OS и Samsung Tizen OS заедно контролираат речиси 60% од пазарот на смарт телевизори во Европа. Само во последните години, Android TV ја зголеми својата застапеност од 16% на 23%, Amazon Fire OS скокна од 5% на 12%, а Tizen OS задржа стабилни 24%. Секој од овие системи функционира како самостоен екосистем – одредува што гледачите гледаат, кои апликации им се препорачуваат и кои содржини добиваат почетна позиција на главниот екран.
Според ACT, токму овие екосистеми делуваат како „чувари на капии“. Тие можат да го обликуваат корисничкото искуство на начин што задржува гледачите во својот круг, што на крајот може да овозможи мал број оператори да ја монополизираат медиумската индустрија преку контрола на пристапот до содржината.
Особено внимание се посветува на виртуелните асистенти. Siri, Alexa и Google Assistant секојдневно ги упатуваат милиони корисници кон одредена содржина, но во моментов немаат никакви обврски за транспарентност како што DMA ги предвидува за телефонските и компјутерските платформи. ACT ја истакнува оваа „регулаторна празнина“ и предлага и овие AI системи да бидат класифицирани како чувари на капии.
Медиумските компании инсистираат дека правилата треба да се применуваат и преку квалитативни критериуми, дури и ако платформите не ги исполнуваат стандардните прагови на DMA, како 45 милиони месечно активни корисници или пазарна капитализација од 75 милијарди евра. Меѓу потписниците на иницијативата се големи играчи како Canal+, RTL, Mediaset, ITV, Paramount+, NBCUniversal, Walt Disney, Warner Bros Discovery, Sky и TF1 Groupe, како и здруженијата AER, EBU, egta, Confindustria Radio Televisioni, UTECA и VOP.
Европската комисија засега не одговорила, но притисокот е очигледен. Со редовниот преглед на DMA во 2026 година, ова барање доаѓа во критичен момент, поставувајќи ја сцената за потенцијално големо проширување на правилата што го регулираат дигиталниот медиумски пејзаж во Европа.
