Извор: 24sata.hr
По серијата одбивања околу Ормутскиот теснец, Доналд Трамп повторно ја критикуваше Северноатлантската алијанса, изјавувајќи дека размислува за целосно повлекување на САД од НАТО. „Никогаш не сум верувал во НАТО. Тоа е хартиен тигар, и Путин тоа го знае“, рече Трамп, истовремено истакнувајќи дека продолжува да ја поддржува Украина, додека сојузниците, според него, се воздржуваат од активна помош околу Иран.
Претседателот, како што пишува „Telegraph“, ја разгледува можноста за реорганизација на алијансата, каде што членките што не ги исполнуваат американските финансиски барања би биле лишени од право на учество во клучните одлуки, вклучувајќи војна. Моделот што го предлага, „плати па учествувај“, би ги спречувал сојузниците да влијаат на стратешки одлуки ако не ја достигнат неговата поставена цел за одбранбени трошоци.
Според извори блиски до администрацијата, Трамп размислува и за повлекување на американските војници од Германија, потег кој ја потенцира неговата решителност да ги натера европските земји да ги зголемат издвојувањата за одбрана. „Нашето разочарување од Европејците е реално. Никој што не издвојува пет проценти не треба да има право на глас за идните трошоци во НАТО“, велат изворите. За потсетување, моменталната цел на алијансата е секоја земја да издвојува најмалку два проценти од БДП за одбрана, минимална цел која Трамп ја постави уште во својот прв мандат.
Војно-политичкиот аналитичар Денис Авдагиќ објаснува дека Северноатлантскиот договор има јасни правила за повлекување: земјата треба формално да поднесе „известување за раскинување“, а повлекувањето стапува на сила една година подоцна. „Во пракса, секоја држава сама одлучува како ќе реагира на напад или закана. НАТО останува силен и без САД, благодарение на воените капацитети на Обединетото Кралство, Франција, Германија, Турција, Полска и Грција“, вели Авдагиќ.
Според него, мотивите на Трамп се помешани: „САД имаат огромна финансиска корист од НАТО. Американската индустрија за оружје доминира, а лобијата се многу влијателни. Дали навистина ќе се откажат од оваа моќ и пари? Прашливо е.“
Од перспектива на Европа, Хрватска може да се најде во неизвесна позиција. Иако издвојува 2,1% од БДП за одбрана и е на пат да достигне три проценти до 2030, евентуалната Трампова реформа би ја лишила од влијание на клучни одлуки, од активирање на Членот 5 до проширување на алијансата. Авдагиќ истакнува: „Сè уште има членки кои не достигнале два проценти. Целта на Трамп е да ги поттикне сојузниците да станат посамостојни, но начините на кои тоа би се реализирале се неизвесни.“
