Тензиите меѓу САД и Иран достигнуваат нов врв, откако Техеран остро ги одби заканите на американскиот претседател Доналд Трамп и постави нови услови за отворање на Ормутскиот теснец – една од најважните енергетски артерии во светот.
Според последните информации, Иран категорично го одбил ултиматумот од Вашингтон, во кој Трамп бараше веднаш да се овозможи слободен проток на бродови низ теснецот, заканувајќи се со жестоки напади врз клучната инфраструктура во земјата.
Од иранска страна, пораката е јасна и остра – ваквите закани само ќе доведат до дополнителна ескалација, а одговорот може да биде многу посериозен. Високи претставници од Техеран предупредија дека „портите на пеколот ќе се отворат“ доколку САД продолжат со притисокот и воените активности.
Во исто време, Иран поставува и конкретни услови за евентуално отворање на Ормутскиот теснец, кои, според анализите, вклучуваат запирање на нападите, повлекување на дел од воените активности и гаранции за безбедност на иранската инфраструктура и интереси. Овие барања фактички го претвораат теснецот во главен адут на Техеран во преговорите со Западот.
Ормутскиот теснец е од клучно глобално значење, бидејќи преку него минуваат околу 20% од светските испораки на нафта и гас, што значи дека секое негово затворање или ограничување директно влијае врз цените на енергенсите и светската економија.
Кризата започна по воените удари врз Иран кон крајот на февруари, по што Техеран воведе строги ограничувања за бродскиот сообраќај, а во одредени случаи и целосно го блокираше преминот. Последиците беа драматични – пад на бродскиот сообраќај, раст на цените на нафтата и глобална економска неизвесност.
Во меѓувреме, конфликтот се шири и надвор од теснецот, со напади врз инфраструктура во регионот, соборени летала и зголемено воено присуство, што дополнително ја комплицира ситуацијата и ги намалува шансите за брзо дипломатско решение.
Иако дел од земјите веќе се обидуваат да посредуваат и да спречат понатамошна ескалација, сигналите од двете страни покажуваат дека компромисот сè уште е далеку, а Ормутскиот теснец останува најголемата геополитичка точка на судир во моментов.
