Екс-претседателот на Словенија, Борут Пахор, во интервју за Би-Би-Си изнесе визија за радикално забрзување на проширувањето на Европската Унија, која би можела да го промени обликот на европската геополитика. Пахор предлага во 2028 година да се организираат референдуми во сите земји кандидатки, а оние што ќе се изјаснат „за“ веднаш да добијат членство, со можни привремени ограничувања на одредени права како право на вето или место во Комисијата. Според него, овој чекор би ја потврдил способноста на Унијата да се позиционира како вистинска светска сила.
Пахор ја поврзува својата идеја со искуството на Словенија, која стана дел од ЕУ во 2004 година, и Хрватска, која се приклучи во 2013 година. Според него, другите земји од Западен Балкан се движат многу побавно, а одговорноста за застојот е поделена. „Во Брисел, дури и кога се создава поволен геополитички момент, недостасува волја за вистински исчекор. Од друга страна, во регионот речиси и да нема суштински резултати во реформите и усогласувањето со европските стандарди, па целиот процес изгледа како да е замрзнат“, вели Пахор.
Тој ја коментира и политичката природа на најавите за членство на Црна Гора и Албанија, нагласувајќи дека тоа се повеќе сигнали отколку резултати од суштински напредок. „Станува збор за политичка одлука во Брисел за да се зачува впечатокот дека проширувањето не е мртво. Техничкиот процес е важен, но конечната одлука секогаш е политичка“, објаснува Пахор.
Во својот контроверзен предлог, Пахор гледа начин како Европската Унија би можела да се појави како силен играч на Балканот. Идејата за референдуми во сите кандидатски земји, со можност за веднаш членство на оние што гласаат за, бара компромиси, но според него тоа е единствен начин да се пробие статус-квото.
Пахор го потенцира и значењето на Србија за регионалната стабилност. „Дури и ако сите други земји станат членки, а Србија остане надвор, Балканот ќе остане помалку безбеден. Присуството на Русија и Кина продолжува да ги комплицира случувањата“, вели тој. Тој ја следи внимателно внатрешната политичка ситуација во Белград и нагласува дека неизвесноста околу европскиот пат се користи за одложување на реформите и слабеење на демократските стандарди.
На крајот, Пахор признава дека неговата визија е амбициозна и тешко реализирана. „Европската Унија сè уште не е велесила како САД или Русија за да може со една одлука да го забрза процесот и да се појави како доминантна сила на Балканот“, заклучува Пахор.
Борут Пахор е политичар со долгогодишно искуство во словенечката политика, кој го водеше парламентот, ја извршуваше функцијата премиер, а од 2012 до 2022 година беше претседател на Словенија. Тој е познат како стратешки дипломат и истраен поддржувач на европската интеграција на регионот.
