Американската морнарица започна со спроведување на блокада на поморскиот сообраќај поврзан со Иран, што претставува драматична ескалација на тензиите во Персискиот Залив и го става во фокус еден од најважните енергетски коридори во светот – Ормускиот теснец.
Според официјалните информации, блокадата се однесува на сите бродови што влегуваат или излегуваат од иранските пристаништа, без оглед на нивното знаме. Мерката, како што соопшти Централната команда на САД (CENTCOM), стапи во сила на 13 април и ќе се применува селективно, со цел да се спречи економска и логистичка поддршка на Иран преку поморскиот сообраќај.
Истовремено, од американска страна беше нагласено дека нема да се попречува слободата на пловидба низ самиот Ормуски теснец за бродовите што не се поврзани со иранските пристаништа, што укажува на обид да се избегне целосен колапс на глобалниот транспорт на енергенси.
Оваа одлука доаѓа по неуспешните мировни преговори меѓу САД и Иран, кои завршија без договор, особено околу иранската нуклеарна програма. Американскиот претседател Доналд Трамп најави дека блокадата е неопходна мерка, потенцирајќи дека нема да се дозволи бродови кои плаќаат „такси“ на Иран да имаат безбеден премин.
Ормускиот теснец е од клучно значење за светската економија, бидејќи низ него поминува околу 20 проценти од глобалниот транспорт на нафта и течен природен гас. Токму поради тоа, секоја закана за неговото функционирање веднаш предизвикува реакции на пазарите и зголемување на цените на енергенсите.
Од иранска страна пристигнаа остри реакции, при што властите најавија можен силен одговор доколку блокадата продолжи. Техеран претходно тврдеше дека има контрола врз теснецот и дека транзитот може да биде условен со плаќање надомест, што дополнително ја заострува ситуацијата.
Во меѓувреме, американските сили веќе започнале активности за обезбедување на поморските рути, вклучително и расчистување на потенцијални мини во теснецот, што укажува на сериозноста на кризата и ризикот од директен воен судир.
Аналитичарите предупредуваат дека секое понатамошно влошување на ситуацијата може да има далекусежни последици – од скок на цените на нафтата до нарушување на глобалните синџири на снабдување, што би се почувствувало и во Европа и на Балканот.
Светот со внимание ја следи ситуацијата во Ормускиот теснец, кој повторно станува жариште на геополитички судир со потенцијал да ја дестабилизира глобалната економија.
