Поранешниот бугарски претседател Румен Радев извојува убедлива победа на предвремените парламентарни избори во Бугарија, откако првичните излезни анкети му дадоа далеку најсилна поддршка во однос на сите ривали и го позиционираа како доминантна политичка фигура во новиот состав на бугарското Народно собрание. Повикувајќи се на бугарски Медиапул, коалицијата „Прогресивна Бугарија“ освоила меѓу 38 и 39 отсто од гласовите, што е најсилен резултат за една политичка опција во земјата уште од 2009 година.
Поконкретните бројки од различни извори покажуваат ист тренд, иако се разликуваат во детали. Според излезната анкета на „Alpha Research“, на која се повикуваат Ројтерс и Софија Глоуб, „Прогресивна Бугарија“ има 37,5 проценти, додека ГЕРБ-СДС на Бојко Борисов е втор со 16,2 проценти. Софија Глоуб објави и анкета на „Market Links“, според која Радев е уште посилен со 38,9 проценти, пред ГЕРБ-СДС со 15,4 проценти. Бугарското национално радио, повикувајќи се на „Myara“, објави 38,7 проценти за коалицијата на Радев и 14,7 проценти за ГЕРБ-СДС.
Во битката за второто и третото место разликите се многу помали. Коалицијата „Продолжуваме со промените – Демократска Бугарија“ се движи околу 13 до 14 проценти, што ја става во групата на клучни фактори за евентуално составување влада. Според СДК, оваа коалиција има околу 14 проценти, додека БНР објави 13,3 проценти според „Myara“ и 14,1 процент според „Alpha Research“. На четвртата позиција е ДПС, односно фракцијата „ДПС – Нов почеток“, со поддршка меѓу 7,5 и 9,1 процент, додека „Вазраждане“ се движи околу 5 проценти. БСП, пак, според дел од излезните анкети е малку над прагот од 4 проценти, а според други е на самата граница, што значи дека конечниот број на партии во парламентот ќе зависи од пребројувањето на сите гласови.
Иако победата на Радев е убедлива, најважниот политички факт е дека тој, барем според излезните анкети, најверојатно нема да може сам да формира влада. СДК објави дека на коалицијата на Радев ѝ недостигаат околу десетина пратеници за самостојно мнозинство од 121 глас во 240-члениот парламент. Софија Глоуб, повикувајќи се на „Alpha Research“, проектира 105 мандати за „Прогресивна Бугарија“, а според „Market Links“ таа би имала околу 110 пратеници. БНР, пак, преку „Myara“, проектира 109 мандати. Тоа значи дека Радев е победник, но не и апсолутен господар на парламентот, па неговиот следен голем тест ќе биде коалициската математика.
Овие избори имаат особена тежина затоа што Бугарија влезе во нив по долг период на политичка нестабилност. Земјата гласаше по осми пат во последните пет години, а новите избори беа распишани по оставката на претходната влада во декември 2025 година, под притисок на масовни антикорупциски протести. Ал Џезира и Ројтерс потсетуваат дека претходната влада падна по недели незадоволство поради корупцијата, буџетските мерки и растечката недоверба кон политичката елита, што создаде силна желба кај дел од гласачите за „нов почеток“ и посилна извршна власт.
Токму на таа порака Радев ја изгради својата кампања. Поранешниот генерал и претседател ја напушти функцијата во јануари 2026 година за да влезе директно во борбата за премиерската позиција, претставувајќи се како човек што ќе го урне, како што самиот велеше, „олигархискиот модел на владеење“. Во кампањата настапуваше како остар критичар на корупцијата, на старите партии и на долготрајниот политички застој, но истовремено и како политичар со поумерено или отворено наклонет став кон Москва од доминантниот прозападен курс во Софија. Ројтерс, Дојче Веле и Ал Џезира забележуваат дека Радев се противи на воената поддршка за Украина, се залага за обновување на „практични“ односи со Русија и има евроскептични позиции, иако истовремено изјавува дека не би ги блокирал европските одлуки со вето.
Во тоа лежи и поширокото значење на неговата победа. Ако излезните анкети се потврдат и во официјалните резултати, тогаш Бугарија ќе добие најсилна парламентарна група предводена од политичар кој во исто време зборува за расчистување со корумпираните елити, но и за порезервиран однос кон дел од западните политики, особено кога станува збор за Русија, Украина и енергетиката. Асошиејтед прес оцени дека ваков исход може да значи политички пресврт во Софија, додека Ројтерс нагласува дека поддршката за Радев доаѓа и од заморот на гласачите од постојаните избори и од високите животни трошоци, особено по воведувањето на еврото во јануари.
Истовремено, резултатот е тежок удар за Бојко Борисов и неговата ГЕРБ, која според повеќе извори го бележи својот историски најслаб изборен настап во последните години. СДК наведува дека ГЕРБ паднала на 14 до 16 проценти, далеку под претходните очекувања, а Ројтерс и Софија Глоуб ја ставаат меѓу 15,4 и 16,2 проценти. Тоа е јасен сигнал дека голем дел од бугарските гласачи сакаат да ја казнат старата политичка гарнитура, која долго време доминираше со земјата, но не успеа да изгради стабилен и доверлив систем.
Дополнителна важна димензија е одѕивот, кој според дел од проценките бил значително повисок од некои претходни изборни циклуси. БНР објави дека „Myara“ проценила излезност од 48,5 проценти, а „Alpha Research“ 51,1 процент. АП, пак, наведе 43,4 проценти според една излезна анкета, што покажува дека и тука ќе има простор за корекции со официјалните бројки. Но, и покрај различните проценки, заедничкиот заклучок е дека интересот за овие избори бил поголем поради чувството дека Бугарија се наоѓа на вистинска политичка раскрсница.
Во моментов најголемата непознаница не е кој победи, туку како ќе се состави влада. Според СДК, за пошироки реформи во правосудството и за избор на нов Висок судски совет ќе биде потребен многу поширок политички консензус и уставно мнозинство од 160 пратеници. Тоа значи дека и покрај триумфалната атмосфера во таборот на Радев, вистинската политичка драма допрва почнува. Доколку не успее да обезбеди партнери, Бугарија може повторно да влезе во познатиот круг на тешки преговори, нестабилни договори и нова неизвесност.
Засега, сепак, фактите се јасни: Румен Радев е големиот победник на изборната вечер во Бугарија, „Прогресивна Бугарија“ убедливо е прва политичка сила, ГЕРБ е тешко поразена, а парламентот повторно ќе биде фрагментиран.
Официјалните резултати ќе дадат попрецизна слика за мандатите, но веќе сега е извесно дека бугарската политика влегува во нова, многу чувствителна фаза, во која ќе се решава не само кој ќе владее, туку и во кој геополитички и внатрешнополитички правец ќе тргне земјата.
