Извор: Index.hr
Американскиот потпретседател Џеј-Ди Венс повторно се најде во центарот на политичките контроверзии, откако јавно ја поздрави одлуката на администрацијата на Доналд Трамп за прекин на директните испораки на оружје за Украина: потег кој веднаш предизвика бран критики во Вашингтон и надвор од него, особено во контекст на континуираните руски напади врз украинските градови и енергетската инфраструктура.
На настан организиран од Turning Point, Венс отворено изјави дека САД го менуваат пристапот кон воената помош, нагласувајќи дека Вашингтон повеќе нема директно да испраќа оружје во Киев. Наместо тоа, како што рече, Европа ќе може да продолжи да набавува американско вооружување и да го испорачува понатаму. Тој став го претстави како рационална промена на стратегијата, но критичарите веднаш го протолкуваа како опасно повлекување од поддршката за Украина.
Реакциите не изостанаа. Конгресменката Марси Каптур предупреди дека ваквата политика, во пракса, му оди во прилог на Кремљ, бидејќи го намалува притисокот врз Русија во клучен момент од војната. Според неа, ограничувањето на американската директна поддршка би можело да го промени балансот на теренот.
Но улогата на Венс, според извори блиски до администрацијата, оди далеку подалеку од јавни изјави. Тој, велат тие, не е само портпарол на надворешната политика, туку и активен учесник во нејзиното обликување, особено кога станува збор за Украина. Во внатрешните дебати на Белата куќа, Венс се појавува како една од клучните фигури што влијаат врз насоката на американската стратегија.
Неговиот однос кон Украина, сепак, не е нов и не се појави со доаѓањето на функцијата. Уште пред да влезе во Белата куќа, Венс јавно ја доведуваше во прашање вредноста на американската поддршка за Киев. Во 2022 година, во време кога руската инвазија само што се интензивираше, тој изјави дека „воопшто не го интересира што ќе се случи со Украина“, реченица што тогаш предизвика бурни реакции и подоцна стана симбол на неговиот скептицизам кон американското ангажирање.
Во неговото толкување на конфликтот, Украина не претставува клучен американски интерес, туку пример за надворешна политика што премногу го оптоварува домашниот буџет. Тој постојано ја критикуваше големата воена и финансиска помош одобрувана за време на администрацијата на Џо Бајден, како и недоволниот придонес на европските сојузници во рамките на НАТО.
Интересно, ваквиот став не е униформен ниту во неговата поблиска средина. Неговиот братучед, Нејт Венс, по почетокот на војната заминал во Украина, најпрво како хуманитарен волонтер, а подоцна и како борец во украинските сили. Тој учествувал во некои од најтешките фронтовски линии, што создава јасен контраст со политичките позиции на потпретседателот. Иако не се согласува со неговите изјави, Нејт Венс ги објаснува како производ на политички контекст и период пред неговото влегување во институционална функција.
Слични разлики се забележуваат и кај дел од неговите соработници. Американскиот секретар за копнената армија Даниел Дрискол, кој важи за негов близок сојузник од академските денови, јавно ја нагласува поддршката за Украина и соработката со нејзините воени структури. Неговите посети на Киев и учеството во одредени преговори дополнително ја истакнуваат разликата во пристапите внатре во американската администрација.
Во самата Белa куќа, пак, Венс се опишува како важен дел од тимот што ги води разговорите за крај на војната. Според официјални претставници, тој учествува во состаноци поврзани со мировните иницијативи и се смета за влијателен глас во процесот на донесување одлуки.
Сепак, аналитичарите предупредуваат дека неговиот пристап не може едноставно да се стави во категоријата „изолационизам“. Дел од нив укажуваат дека Венс селективно ги гледа американските интереси во светот, поддржувајќи воени ангажмани во одредени региони, како Израел или Тајван, но истовремено жестоко критикувајќи ја интервенцијата во Украина.
Според некои европски експерти, неговата реторика има и силна домашна политичка димензија, насочена кон консолидирање на поддршката кај антивоено настроеното крило на американската десница. Во таа рамка, прашањето за Украина станува не само надворешнополитичка тема, туку и инструмент за внатрешно политичко позиционирање.
Истовремено, постои и поширока стратешка линија која се препознава во неговите ставови: идејата за потенцијално дипломатско „ресетирање“ со Москва. Дел од аналитичарите сметаат дека токму тоа е долгорочната визија зад неговиот пристап: намалување на американската директна воена вклученост и отворање простор за нови односи меѓу САД и Русија.
…
