На 5 мај, ден кој се бележи како значаен датум во историјата на македонскиот јазик, се навршуваат децении од одлуката со која во 1945 година официјално е усвоена македонската азбука. Со тогашното решение на Народната влада на Федерална Македонија се поставува темелот на современата писмена форма на јазикот, а само неколку месеци подоцна Министерството за просвета го потврдува и првиот правопис, со што започнува процесот на негово целосно кодифицирање и стандардизација.
Современата македонска азбука, која денес има службен статус на целата територија на државата, се надоврзува на идеите на Крсте Петков Мисирков, додека дел од графичките решенија се инспирирани од реформите на Вук Караџиќ, иако паралелно постоеле и други предлози за означување на одделни гласови. Со тоа се заокружува долг историски процес во кој македонскиот јазик постепено го добива својот стандарден облик.
Во поширок историски контекст, уште со одлуките на АСНОМ во 1944 година, македонскиот јазик е прогласен за службен во рамки на тогашната република, што го отвора патот кон неговата институционална афирмација. Финалната кодификација доаѓа со правописните норми усвоени на 7 јуни 1945 година, со кои се воспоставуваат јасни правила за неговата употреба.
Од 2019 година, 5 мај се одбележува и како Ден на македонскиот јазик, датум посветен на историската одлука за усвојување на азбуката. По тој повод, низ повеќе институции во земјата денес се организираат свечени и научни настани.
Во Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“ во Скопје, како и на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при УКИМ, програмата е посветена на развојот, состојбите и иднината на јазикот. На свеченостите ќе се обратат претставници од академската заедница и институциите, а еден од централните моменти ќе биде научното излагање кое го следи историскиот развој на македонското писмо, од раните форми на графичко изразување до современата кирилица.
Паралелно, Катедрата за македонски јазик организира трибина посветена на употребата на јазикот во современи правни акти, отворајќи прашања за неговата прецизност и присуство во институционалниот систем. Во фокусот се и предизвиците со кои се соочува современата норма, како и нејзината примена во различни сфери на општеството.
Посебен акцент годинава се става и на 80-годишнината од излегувањето на првата македонска граматика, делото „Македонска граматика“ од Круме Кепески. По тој повод, собраниската Комисија за култура и туризам организира настан на кој ќе се дискутира за улогата на ова капитално дело во образовниот и јазичниот развој, но и за значењето на изучувањето на македонскиот јазик во современиот образовен систем.
Во дебатите ќе учествуваат пратеници, универзитетски професори и експерти од областа на јазикот, кои ќе отворат прашања поврзани со неговата примена, заштита и понатамошен развој.
Од друга страна, Факултетот за информатички науки и компјутерско инженерство (ФИНКИ) го одбележува денот со поинаков пристап, преку работилница посветена на дигиталните јазични ресурси. Таму вниманието е насочено кон современите технологии и улогата на македонскиот јазик во дигиталната ера, од обработка на текст до развој на јазични алатки и бази на податоци.
…
