Помалку од шест месеци по воведувањето на еврото, Бугарија се соочува со највисока стапка на инфлација во еврозоната, што отвори жестока политичка дебата за тоа како да се контролира растот на цените, особено на основните прехранбени производи.
Според најновите податоци, годишната инфлација во земјата достигна 6,8% во април, значителен пораст во однос на 4,1% претходниот месец. Ова ја става Бугарија на врвот на листата по раст на цените меѓу членките на еврозоната, во период кога владата се обидува да најде баланс меѓу пазарните механизми и заштитата на потрошувачите.
Најголем скок е забележан кај прехранбените производи. Доматите поскапеа за речиси 29%, пиперките за околу 25%, а зелката за повеќе од 18% на годишно ниво, што дополнително го зголемува притисокот врз буџетите на домаќинствата.
Владата на премиерот Румен Радев најави дека нема да воведува директно замрзнување на цените, туку ќе се потпре на засилен надзор над трговците и построги правила за откривање на неоправдани поскапувања. Во фокус се и законски измени со кои големите трговски синџири ќе мора да докажуваат дека зголемувањето на цените е оправдано со реални економски фактори.
Пакетот мерки предвидува и проширување на листата на забранети нефер трговски практики, како и поголеми овластувања за антимонополските институции. Предвидени се и високи парични казни за прекршителите, кои би се движеле од илјадници до десетици илјади евра.
Иако владата тврди дека целта не е контрола на цените, туку поголема транспарентност на пазарот, економисти и дел од бизнис заедницата предупредуваат дека новите правила може да создадат дополнителен притисок врз трговците и индиректно да ги зголемат цените.
Опозицијата и дел од експертите сметаат дека проблемот не е директно поврзан со еврото, туку со внатрешни економски фактори како растот на платите, буџетските дефицити и зголемената побарувачка.
Искуствата од други земји во Европа покажуваат дека директните интервенции во цените ретко даваат долгорочни резултати, а често создаваат и дополнителни пазарни нарушувања.
Во вакви услови, останува отворено прашањето дали новите мерки ќе успеат да ја стабилизираат инфлацијата или само привремено ќе го ублажат притисокот врз потрошувачите.
…
