Извор: Večernji.hr
Во Брисел се интензивира дебатата за иднината на проширувањето на Европската унија, при што прашањето за темпото и правичноста на процесот повторно ги отвора старите линии на поделба меѓу земјите членки и кандидатите.
Австриската министерка за Европа, Клаудија Бауер, порача дека правилата за пристапување мора да важат еднакво за сите кандидати, нагласувајќи дека ЕУ традиционално има „посебен фокус“ на земјите од Западен Балкан. Нејзината изјава дојде во момент кога неколку држави членки ја нагласуваат потребата да не се создава впечаток дека некои кандидати се туркани побрзо од други.
Во политичките кулоари на ЕУ сè почесто се слуша загриженост дека забрзувањето на патот на Украина кон членство може да се случи на сметка на земјите од Западен Балкан, регион кој уште од Солунската агенда од 2003 година има формално ветена европска перспектива. Во тој контекст, дел од членките, меѓу нив се споменуваат Австрија и Грција, инсистираат дека процесот мора да остане балансиран и предвидлив.
Истовремено, напредокот на Украина се соочува со повеќеслојни блокади и одложувања. Унгарија го одложува отворањето на преговорите, повикувајќи се на прашањето за правата на унгарското малцинство во Украина. Полска, пак, предупредува на можни негативни ефекти врз сопственото земјоделство и транспортниот сектор. Дополнително, и самата Украина се соочува со внатрешни забавувања во спроведувањето на реформите што се клучни за напредок во пристапниот процес.
Во таква атмосфера, Бауер предупреди дека не смее да се создаде „лентa за претекнување“ во која едни кандидати би влегувале во ЕУ побрзо од други, додека останатите би останувале заглавени со децении во процесот на усогласување.
Еден дипломатски извор од Унијата, цитиран од Kyiv Independent, истакнува дека иако Грција ја поддржува европската перспектива на Украина и Молдавија, постои силен став дека напредокот на овие две земји не смее да ги потисне западнобалканските кандидати, чии аспирации се признати уште од почетокот на 21 век.
Во меѓувреме, балансот во проширувањето останува кревок. Од западнобалканските земји, само Словенија и Хрватска досега успеале целосно да се приклучат кон Унијата. Другите остануваат во различни фази на процесот: Црна Гора и Албанија се сметаат за најнапредни кандидати, додека останатите земји од регионот сè уште се соочуваат со политички и институционални пречки.
За Македонија, која е кандидат од 2005 година, процесот со години е блокиран од различни политички спорови, прво со Грција, а подоцна и со Бугарија. Во поширокиот регион, Србија продолжува со пристапниот процес, но се соочува со критики за демократски назадувања, додека Босна и Херцеговина и Косово сè уште чекаат јасно дефиниран кандидатски статус.
Дополнително внимание предизвикува и германската иницијатива. Канцеларот Фридрих Мерц предложи модел на „придружно членство“ за Украина и формирање работна група во рамките на ЕУ за да се разгледаат пофлексибилни форми на интеграција. Идејата, иако оценета како прагматичен обид за забрзување на приближувањето, не наидува на широк консензус во Киев, каде претседателот Володимир Зеленски останува на ставот дека единствено полноправно членство е прифатлива опција.
Аналитичари, меѓу кои и Мартин Ленг од Бриселскиот институт за геополитика, оценуваат дека ваквите предлози ја рефлектираат дилемата на Унијата: геополитичката потреба од проширување од една страна, и внатрешните политички резерви и стравови од друга.
…
