Хрватска испрати јасна порака дека нема да даде поддршка за завршување на пристапниот процес на Црна Гора во Европската Унија додека не бидат решени неколку долгогодишни билатерални прашања. Иако Подгорица се смета за најнапредниот кандидат од Западен Балкан, Загреб потенцира дека добрососедските односи се клучен услов за влез во Унијата.
Меѓу приоритетните барања е продолжување на постапките за воените злосторства поврзани со логорот Морињ, каде што за време на војната во 1991 и 1992 година биле затворани и малтретирани хрватски заробеници. Хрватска бара да продолжи кривичното гонење на одговорните, да се зачува спомен-обележјето на поранешниот логор и да се преименува базенот во Котор кој го носи името на Зоран Гопчевиќ.
Второто прашање се однесува на исчезнатите лица од Домовинската војна. Според хрватските власти, сè уште не е утврдена судбината на 14 хрватски државјани, поради што се бара отворање на архивите, продолжување на истрагите и поинтензивна институционална соработка.
Загреб инсистира и на законско решение за обесштетување на поранешните затвореници од логорите, со кое би им се овозможила финансиска и морална сатисфакција.
Едно од најспорните прашања останува школскиот брод „Јадран“. Хрватска тврди дека станува збор за нејзин воен имот кој треба да биде вратен, додека Црна Гора смета дека бродот законски ѝ припаѓа бидејќи се наоѓал на нејзина територија во моментот на осамостојувањето.
Меѓу нерешените теми е и разграничувањето кај полуостровот Превлака. Иако двете земји со години го применуваат привремениот договор, конечната морска граница сè уште не е утврдена.
Шестото барање се однесува на подобра заштита на правата на хрватското малцинство во Црна Гора, вклучително и образованието на мајчин јазик, зачувувањето на културното наследство во Бока Которска и решавањето на прашањата поврзани со имотот.
Дополнителни тензии во односите предизвика и Резолуцијата за Јасеновац, усвоена од црногорскиот парламент во 2024 година. Иако ова прашање не е дел од официјалните преговарачки поглавја со ЕУ, во Загреб сметаат дека негативно влијаело врз меѓусебната доверба.
Хрватската влада нагласува дека не воведува нови услови, туку инсистира на почитување на принципот на добрососедски односи, кој е еден од темелите на процесот на европско проширување.
Од црногорска страна велат дека остануваат посветени на дијалогот и изразуваат уверување дека спорните прашања можат да се решат преку разговори, иако дел од нив бараат подолги правни и политички процедури. Случајот внимателно го следат и другите земји од Западен Балкан, бидејќи може да стане пример за тоа како билатералните спорови влијаат врз европската интеграција.
…
