среда, ноември 18, 2026
No Result
View All Result
bulevar.mk
  • Македонија
  • Економија
  • Република
  • Балкан
  • Свет
  • Црна Хроника
  • Скопје
  • Технологија
  • Магазин
  • Спорт
  • Македонија
  • Економија
  • Република
  • Балкан
  • Свет
  • Црна Хроника
  • Скопје
  • Технологија
  • Магазин
  • Спорт
No Result
View All Result
bulevar.mk
No Result
View All Result
Home Македонија

Како тајно се создаваше македонскиот денар: Хартијата пристигнувала преку Албанија, боновите се печателе во Прилеп

by Уредник
13.09.2026
in Македонија
Како тајно се создаваше македонскиот денар: Хартијата пристигнувала преку Албанија, боновите се печателе во Прилеп

Создавањето на македонската национална валута било спроведено како строго доверлива државна операција, во време кога распадот на југословенската федерација ја довел земјата на работ на економски колапс.

За тајните подготовки, ризиците и одлуките што му претходеле на воведувањето на денарот во отвореното студио на 4news.mk зборуваше професорот Љубе Трпески, поранешен вицепремиер и гувернер на Народната банка.

Според него, упадите во заедничкиот монетарен систем, најпрво од Србија, а потоа и од Словенија и Хрватска, предизвикале хиперинфлација од невидени размери. Вредноста на парите се намалувала за половина на секои два до три дена, а уличните препродавачи на девизи станале едни од највлијателните луѓе во секојдневниот економски живот.

Глигоров формирал тајна работна група

Во такви услови, тогашниот претседател Киро Глигоров формирал работна група која требало да го подготви воведувањето на сопствената македонска валута. Целата операција се одвивала под најстрога државна тајна.

Во групата членувале премиерот Никола Кљусев, министерот за финансии Методија Тошевски, гувернерот Борко Станоевски, академик Ксенте Богоев и Љубе Трпески. Тие одржувале состаноци речиси секоја вечер, свесни дека евентуална грешка може да ја уништи довербата на граѓаните во новиот монетарен систем.

„Тоа беше операција во која немате право на грешка. Како кај минерите – ако згрешите еднаш, народот ја губи довербата и може да настане катастрофа за државата“, се присети Трпески.

Специјалната хартија била носена по тајна маршрута

Еден од најголемите предизвици било обезбедувањето соодветна хартија за печатење пари. Во поранешната федерација таков материјал произведувала само една фабрика во Словенија.

За да се избегнат воените подрачја, но и можноста Белград да ја открие операцијата, хартијата била пренесувана по тајна маршрута. Најпрво со брод стигнувала до Албанија, а потоа со камиони била внесувана во Македонија.

Првите вредносни бонови биле отпечатени во прилепската печатница „11 Октомври“. На нив намерно не било наведено името на валутата, туку биле испишани само номиналните вредности, како 10 и 50.

Причината била безбедносна – доколку името на новата валута било споменато во Собранието, тајната операција можела да биде откриена пред државата да биде подготвена за нејзино спроведување.

„Доријан“ победил на конкурсот за изгледот на денарот

Следната голема фаза започнала во 1993 година, кога бил распишан меѓународен конкурс за дизајнот на македонските банкноти.

Пристигнале предлози од осум автори, а победило решението пријавено под шифрата „Доријан“. Подоцна било откриено дека зад проектот стои уметницата Билјана Унковска.

Унковска подготвила и дизајни со познати историски личности, меѓу кои Гоце Делчев, браќата Миладиновци и Климент Охридски. Сепак, по сугестија на претседателот Глигоров, државниот врв одлучил на банкнотите да нема личности, туку исклучиво културни, историски и природни обележја.

Според Трпески, Глигоров сакал да се избегне искуството од Југославија, каде што поради инфлацијата банкнотата со ликот на Никола Тесла станала речиси безвредна. Постоењето историски личности на парите можело да отвори и непотребни меѓуетнички расправи.

Затоа биле избрани мотиви од културното наследство, меѓу кои Ангелот од Курбиново, Тетовското кале и Богородица. Банкнотата со Богородица подоцна предизвикала голем интерес кај светските колекционери, како единствен примерок од таков вид.

Трпески: Приватизацијата била злоупотребена на терен

Во интервјуто Трпески се осврна и на приватизацијата, оценувајќи дека проблемот не бил во студијата подготвена од економистот Ченто Вељановски, туку во начинот на кој процесот бил спроведен.

Според него, проценителските тимови од факултетите и институтите влегле во спрега со дел од директорските структури. Општествениот имот намерно бил проценуван под неговата реална вредност, со што за кратко време биле создадени милионери, додека средната класа била уништена.

Макси Златна Рипка – Државна Лотарија
Златна Треска – Државна Лотарија

Related Posts

Николоски: Оваа Влада го донесе најрестриктивниот Закон со кој сериозно се ограничуваат игрите на среќа

18.11.2026

Божиновска: Во Варшава ги претставуваме плановите за стратешки резерви и заштита на енергетската инфраструктура

18.11.2026

Крај за рампите на патарините во Македонија?

18.11.2026

Николоски: Вештачката интелегенција е придобивка која мора да ја искористиме – работиме на напредни дигитални системи за конкретни придобивки на граѓаните и бизнисот

18.11.2026

Ноември може да донесе вистинска зима во Македонија: Се најавуваат студ и снег

18.11.2026

Николоски од Виенскиот економски форум: Економската соработка на регионот е потребна за заеднички пристап и посилна конкуренција на глобалниот пазар. Македонија работи на квалитетно регионално поврзување

18.11.2026
Мега Милионер – Државна Лотарија
Дијамант – Државна Лотарија
Titanium – Државна Лотарија

Препорачани Вести

Промена на правилата на скопскиот аеродром за ограничувањето „Hug & Fly“

2 месеци ago
Жешко лето уште во мај: Европа под закана од температури до 16°C над нормалата

Температури до 38 степени, а попладне пресврт: утре не очекуваат пороен дожд и грмежи

3 месеци ago

Популарни Вести

  • Николоски: Оваа Влада го донесе најрестриктивниот Закон со кој сериозно се ограничуваат игрите на среќа

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Зошто Западот и Русија не успеаја да се зближат? Бајден посочи три клучни причини

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Сакскобурготски со порака до Софија: Историјата да им се остави на историчарите, Македонија да влезе во ЕУ

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Божиновска: Повеќе извори на снабдување и посилна регионална соработка за енергетска безбедност

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Општина Битола оддаде почит на борците од Првата егејска македонска ударна бригада

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Македонија
  • Економија
  • Република
  • Балкан
  • Свет
  • Црна Хроника
  • Скопје
  • Технологија
  • Спорт
  • Импресум

Булевар.мк © 2025 Сите права се задржани.

No Result
View All Result
  • Македонија
  • Економија
  • Република
  • Балкан
  • Свет
  • Црна Хроника
  • Скопје
  • Технологија
  • Магазин
  • Спорт

Булевар.мк © 2025 Сите права се задржани.