Размената на посмртните останки кои се поврзуваат со цар Самуил за артефакти од Првата светска војна што ѝ припаѓаат на Грција предизвика остри реакции во Бугарија и Грција.
Дел од бугарските интелектуалци и историчари сметаат дека случајот се користи за политички цели во пресрет на претседателските избори во земјата, предупредувајќи дека може дополнително да ги заостри односите меѓу Софија и Скопје.
Бугарскиот историчар Александар Стојанов оцени дека медиумската еуфорија околу враќањето на останките во Бугарија може да биде искористена за политички маркетинг.
Тој потсетува дека тезата оти Самуил бил погребан на островот Свети Ахил не претставува целосно потврдена историска вистина, туку хипотеза заснована врз толкување на археолошките наоди и историските извори.
Според Стојанов, сепак, тоа нема да ја спречи националистичката реторика во Бугарија и дополнителното вжештување на односите со Македонија.
Сличен став има и бугарскиот историчар и автор на документарниот филм „Островот на цар Самуил“, Горан Благоев. Тој прави разлика меѓу термините „враќање“ и „давање“ на останките.
Благоев го критикува начинот на кој се претставува договорот и смета дека, доколку аргументот е историски, останките би требало повторно да бидат погребани на местото каде што биле пронајдени – во базиликата „Свети Ахил“ на островот Свети Ахил во Преспанското Езеро.
Во меѓувреме, бугарскиот историчар д-р Кристијан Ковачев предупредува дека научната идентификација на останките како останки на цар Самуил сè уште не е целосно завршена.
Ковачев во интервју за Радио Благоевград посочил дека треба да се прави разлика меѓу националниот историски наратив и научните дискусии. Според него, додека не се направат дополнителни анализи, попрецизно е да се зборува за „наводните останки на цар Самуил“.
Критики пристигнуваат и од грчка страна. Дел од грчките археолози и јавни личности поставуваат прашање дали археолошки материјал пронајден на грчка територија воопшто треба да биде предмет на дипломатска размена.
Грчкиот археолог Михалис Лихунас јавно се спротивставил на договорот, оценувајќи дека археолошките наоди не треба да се третираат како предмети за размена меѓу држави.
Поранешниот грчки министер за култура Костас Џаварас, пак, договорот го оцени како „катастрофален“. Тој тврди дека археологот Николаос Муцопулос ги предал останките под услов тие да не бидат дадени на Бугарија додека не бидат вратени сите реликвии кои, според грчките тврдења, биле однесени од Грција.
Случајот повторно го отвори и прашањето за ископувањата на Муцопулос од 1967 година, кога во базиликата на островот Свети Ахил биле пронајдени останки кои подоцна биле поврзани со цар Самуил.
Критичарите од двете страни сега бараат поголема транспарентност околу договорот, научната идентификација на останките и начинот на кој е донесена одлуката за нивното префрлање во Бугарија.
…
